นิตยสาร สสวท. ฉบับที่ 260

ปีที่ 54 ฉบับที่ 260 พฤษภาคม - มิถุนายน 2569 | 49 ภาพจาก: https://www.forbes.com/sites/marshallshepherd/2026/04/07/2026-could-see-a-historic-super-el-nio-heres-why/ นักวิทยาศาสตร์และผู้เชี่ยวชาญด้านภูมิอากาศทั่วโลกกำ�ลังเฝ้าติดตามสัญญาณการก่อตัวของปรากฏการณ์ เอลนีโญซึ่งอาจทวีความรุนแรงพัฒนาเป็นระดับ “ซูเปอร์เอลนีโญ” ภายในปีนี้ โดยมีแนวโน้มจะซ้ำ�เติมภาวะ โลกร้อนที่กำ�ลังรุนแรงอยู่แล้ว และอาจส่งผลให้อุณหภูมิเฉลี่ยของโลกมีโอกาสทำ�สถิติสูงสุดครั้งใหม่ในปีถัดไป และกระตุ้นให้เกิดสภาพอากาศสุดขั้วถี่ขึ้น ทั้งพายุฝนที่รุนแรง น้ำ�ท่วมฉับพลัน และภัยแล้งยาวนานในหลาย ภูมิภาคทั่วโลก ป รากฏการณ์ “เอลนีโญ” ( El Niño ) เป็นปรากฏการณ์ที่เกิดจาก ลมสินค้าที่มีบทบาทสำ�คัญในการพัดพาน้ำ�อุ่นบนผิวน้ำ�ทะเลจาก ฝั่งอเมริกาข้ามมหาสมุทรแปซิฟิกไปยังเอเชียและออสเตรเลียอ่อนกำ�ลังลง กระแสน้ำ�อุ่นจึงไหลย้อนกลับไปสะสมทางฝั่งอเมริกามากขึ้น ทำ�ให้อุณหภูมิ ผิวน้ำ�ทะเลบริเวณตอนกลางและตะวันออกของมหาสมุทรแปซิฟิกอุ่นขึ้น กว่าปกติ เกิดการเสียสมดุลในการควบคุมอุณหภูมิและสภาพอากาศโลก ส่งผลให้ฝั่งอเมริกามีฝนมากผิดปกติ ขณะที่เอเชียและออสเตรเลียเกิด ความแห้งแล้ง ภัยแล้งเพิ่มขึ้น และอากาศที่ร้อนจัด (ดังภาพ 1) โดย ปรากฏการณ์นี้เป็นส่วนหนึ่งของวัฏจักรที่สลับกับปรากฏการณ์ลานีญา ( La Niña ) และภาวะปกติ (Neutral) อุณหภูมิผิวน้ำ�ทะเลในมหาสมุทร แปซิฟิกที่เปลี่ยนแปลงเพียง 1 - 3 องศาเซลเซียส สามารถส่งผลกระทบ ต่อสภาพอากาศทั่วโลกอย่างชัดเจน และเมื่ออุณหภูมิผิวน้ำ�ทะเลอุ่นขึ้น มากกว่าค่าเฉลี่ยอย่างน้อย 2 องศาเซลเซียส ในทางวิทยาศาสตร์จะจัด อยู่ในระดับ Very Strong El Niño ที่นิยมเรียกในชื่อ “ซูเปอร์เอลนีโญ” (Super El Niño) ซึ่งเป็นเอลนีโญที่มีความรุนแรงมากนำ�มาซึ่งความแปรปรวน ของสภาพอากาศที่รุนแรงและยาวนานกว่าปกติ สำ�หรับประเทศไทยและ ภูมิภาคเอเชีย ซึ่งส่งผลกระทบต่อความมั่นคงทางอาหาร เศรษฐกิจ และ วิถีชีวิต ในประวัติศาสตร์ การที่อุณหภูมิผิวน้ำ�ทะเลสูงกว่าค่าเฉลี่ยอย่างน้อย 2 องศาเซลเซียส เกิดขึ้นไม่บ่อยนัก โดยตั้งแต่ปี พ.ศ. 2493 พบเพียง ไม่กี่ครั้ง และมีเพียงครั้งเดียวที่อุณหภูมิสูงเกิน 2.5 องศาเซลเซียส ภาพ 1 การเกิดปรากฏการณ์เอลนีโญ ที่มา: ฐานเศรษฐกิจ (2569) ปรากฏการณ์ เอลนีโญ (El Niño) เอลนีโญ​คือ ปรากฏการณ์ที่อุณหภูมิผิวน้ำ�ทะเลในมหาสมุทรแปซิฟิก บริเวณเขตเส้นศูนย์ศุตรตอนกลางและตะวันออก อุ่นขึ้นกว่าปกติอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้รูปแบบลมฟ้าอากาศของโลกเปลี่ยนแปลงไป