นิตยสาร สสวท. ฉบับที่ 260

6 | นิตยสาร สสวท. เ พื่อหาคำ�ตอบนี้ เราได้ไปพูดคุยกับอดีต “เด็กโอลิมปิกวิชาการ” 3 ท่าน ที่เดินบนเส้นทางสายวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมานานกว่าทศวรรษ เพื่อ สะท้อนให้เห็นว่า เหรียญรางวัลไม่ใช่ปลายทาง แต่เป็นเพียงเชื้อเพลิงชั้นดี ที่ส่งให้พวกเขากลายเป็น “กำ�ลังคนคุณภาพ” ในบทบาทที่หลากหลาย และ พิสูจน์ว่าพวกเขาไม่ได้หายไปไหน แต่กำ�ลังแทรกซึมอยู่ในกลไกสำ�คัญของ การพัฒนาประเทศไทยและโลกในทุกวันนี้ ก่อนจะไปดูว่าพวกเขากำ�ลังทำ�อะไร สิ่งสำ�คัญคือต้องเข้าใจก่อนว่า “โครงการโอลิมปิกวิชาการ” นั้น ให้อะไรกับพวกเขามากกว่าสูตรเคมี หรือทฤษฎีฟิสิกส์ขั้นสูง ทั้งสามท่านเห็นพ้องตรงกันว่าประสบการณ์ จากโครงการโอลิมปิกวิชาการที่ดำ�เนินการโดยสถาบันส่งเสริมการสอน วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) ได้หล่อหลอม “กระบวนการคิด” และหยั่งรากลึกมาจนถึงปัจจุบัน ดร.พศิน มนูรังษี เจ้าของเหรียญทองคณิตศาสตร์โอลิมปิกและ คอมพิวเตอร์โอลิมปิกหลายสมัย มองว่าการแข่งขันโอลิมปิกวิชาการฝึก ให้เขารู้จัก “การจัดการอารมณ์และความล้มเหลว” เพราะในสนามสอบ ไม่มีข้อสอบที่ง่าย และหลายครั้งต้องเผชิญกับโจทย์ที่คิดไม่ออกเป็นเวลานาน ความอดทนต่อความกดดันนี้เองที่กลายเป็นรากฐานของการสร้างงานวิจัย ระดับโลกในปัจจุบัน ด้าน ดร.พิณนรี ธีร์มกร อดีตผู้แทนโอลิมปิกวิชาการเหรียญทอง วิชาเคมีเสริมในมุมมองที่น่าสนใจว่า โครงการนี้คือพื้นที่ที่ทำ�ให้ “เด็กเนิร์ดๆ ได้มาเจอกัน” และสร้างเครือข่ายความสัมพันธ์ที่แข็งแกร่ง มิตรภาพระหว่าง เด็กที่รักในการเรียนซึ่งต่อเนื่องยาวนานกว่า 20 ปี กลายเป็นระบบสนับสนุน ในวัยทำ�งานที่ช่วยให้พวกเขาสามารถเชื่อมโยงองค์ความรู้ข้ามสายงานและ ประสานความร่วมมือได้อย่างไร้รอยต่อ ขณะที่ ดร.กล้า คารวะ อดีตผู้แทนไทยในโครงการ Asian Science Camp และค่ายฟิสิกส์ สสวท. เล่าว่า สิ่งที่เขาได้รับไม่ใช่แค่ ความรู้ทางฟิสิกส์ แต่มันคือ “ความสามารถในการเรียนรู้ได้อย่างรวดเร็ว” ในค่ายโอลิมปิกวิชาการ เด็กๆ ต้องเรียนเนื้อหาที่ยากและเข้มข้นภายในเวลา เพียงไม่นาน ทักษะนี้กลายเป็นอาวุธสำ�คัญในโลกของการทำ�งาน ปัจจุบันที่เทคโนโลยีเปลี่ยนเร็วทุกวัน ดร.กล้า กล่าวว่า “เรา สามารถกลายเป็นผู้เชี่ยวชาญในบางเรื่องได้ในเวลาเพียง 1 สัปดาห์ เพราะเราถูกฝึกฝนให้เรียนรู้ด้วยตัวเองมาตั้งแต่ในค่ายแล้ว ทักษะนี้ ยังถูกพัฒนามาอย่างต่อเนื่องในระหว่างที่ศึกษาต่อต่างประเทศ” เส้นทางที่ 1: คนไทยผู้อยู่เบื้องหลังความเป็นส่วนตัวของ ข้อมูลในโลกดิจิทัล ใ น โ ล ก ที่ ข้ อ มู ล ส่ ว น บุ ค ค ล มี ค่ า ดั่งทองคำ� ดร.พศิน มนูรังษี คือหนึ่งในฟันเฟือง สำ�คัญที่ดูแลความปลอดภัยให้กับคนทั้งโลก ในฐานะนักวิทยาศาสตร์อาวุโสที่บริษัท Google ประเทศไทย งานวิจัยของเขาโฟกัสที่ Privacy- Preserving Algorithms หรืออัลกอริทึมที่ถูก ออกแบบมาเพื่อปกป้องความเป็นส่วนตัวของข้อมูล อธิบายให้เข้าใจง่ายคือ ข้อมูลสามารถถูกนำ�ไปใช้ ประมวลผลและวิเคราะห์ได้ แต่จะไม่สามารถระบุหรือ ย้อนกลับไปหาตัวตนของเจ้าของข้อมูล ดร.พศิน อธิบายว่า ความท้าทายในปัจจุบันคือ การทำ�อย่างไรให้เทคโนโลยีล้ำ�สมัยอย่าง AI และ Machine Learning สามารถเรียนรู้จากข้อมูลมหาศาลได้โดยที่ ไม่ละเมิดความเป็นส่วนตัวของผู้ใช้งานวิจัยของเขา ช่วยให้มั่นใจได้ว่าข้อมูลที่ถูกนำ�ไปใช้ต้องผ่าน กระบวนการที่รัดกุมและได้รับความยินยอม ความเชี่ยวชาญด้านคณิตศาสตร์และ คอมพิวเตอร์ของ ดร.พศิน มีรากฐานมาตั้งแต่ ครั้งที่เป็นอดีตผู้แทนประเทศไทยในการแข่งขัน ภาพ 2 ดร.พศินและครอบครัวเมื่อครั้งเป็นผู้แทนโอลิมปิกวิชาการระหว่างประเทศ ภาพ 3 ดร.พศิน ในบทบาทการทำ�งาน ดร.พศิน มนูรังษี