นิตยสาร สสวท. ฉบับที่ 257

14 | นิตยสาร สสวท. กิจกรรมสะเต็มศึกษาสำ �หรับผู้เรียนของวันพรุ่งนี้ การสร้างประสบการณ์เรียนรู้แบบบูรณาการศาสตร์จะช่วยเตรียมความพร้อมให้ผู้เรียนสามารถแก้ปัญหาที่ต้องเผชิญใน อนาคตได้ ไม่ใช่เพียงการจดจำ �หรือคัดลอกวิธีการแก้ปัญหาเดิมไปใช้ใหม่ แต่สามารถสร้างกระบวนการแก้ปัญหาที่เหมาะสมกับ บริบทเฉพาะได้ อย่างไรก็ดี Bybee (2013) ได้กำ �หนดลักษณะสำ �คัญของการจัดการเรียนรู้ตามแนวทางสะเต็มศึกษาไว้ 4 ประการคือ 1) แนวทางการจัดการเรียนรู้ที่มุ่งเน้นการบูรณาการ 2) การศึกษาผ่านลักษณะโครงการที่มุ่งเน้นการทดสอบ ปรับปรุง แก้ไข 3) การส่งเสริมสมรรถนะสำ �คัญและเตรียมความพร้อมการเป็นกำ �ลังคนด้านสะเต็ม (STEM Workforce) และ 4) การฝึกฝนให้ผู้เรียน แก้ปัญหาซับซ้อนหรือปัญหาอนาคต โดยการทดลองออกแบบกิจกรรมสะเต็มศึกษาและใช้งานในประเทศไทยกว่าครึ่งทศวรรษที่ผ่านมา ตาราง 1 (ต่อ) ลักษณะสำ �คัญในการออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้สะเต็มศึกษาผ่านการทดลองใช้กิจกรรมจากปี ค.ศ. 2018 ถึง 2023 ปี 2021 ปี 2022 ปี 2023 Test and Re-test with Evidence การทดสอบและการทดสอบซ้ำ �ด้วยหลักฐาน เชิงประจักษ์ คือ การขยายการรับรู้และการ ปฏิบัติเกี่ยวกับการทดสอบที่ไม่ใช่เพียงลองผิด ลองถูก แต่ทุกมิติของการทดสอบแนวทาง แก้ปัญหาหรือตัวต้นแบบอย่างเป็นระบบ ระเบียบจะช่วยให้ผู้เรียนได้ข้อมูลเพียงพอต่อ การตัดสินใจ(MakingDecision)หรือการปรับ ให้เหมาะสม (Optimization) ในสิ่งที่ศึกษา กิจกรรมค่ายสะเต็มศึกษาสำ �หรับนักเรียน มัธยมปลายแห่งหนึ่งในกรุงเทพฯ ในการ แก้ปัญหาที่เกี่ยวข้องกับช่วงแพร่ระบาดของ โควิด 19 และนำ �ไปสู่การดำ �เนินชีวิตวิถีใหม่ เปิดโอกาสให้ผู้เรียนแก้ปัญหาและทดสอบ แนวทางแก้ปัญหาด้านระบบขนส่ง (Logistics) สถานการณ์ท้าทายออกแบบและทดสอบ แผนการขนส่งกลุ่มผู้โดยสารจากสนามบิน ไปยังสถานที่กักตัวทางเลือกต่างๆ ร่วมกับ การออกแบบห้องโดยสารที่ลดการสัมผัส ระหว่างผู้โดยสารกับพนักงานขับรถ ซึ่ง นักเรียนใช้ข้อมูลสารสนเทศต่างๆ ในการ ทดสอบความสัมพันธ์ระหว่างความจุผู้โดยสาร จำ �นวนรอบการเดินทางของยานพาหนะ แต่ละประเภท เส้นทางและระยะเวลาที่ สั้นที่สุด ก่อนที่จะนำ �ข้อมูลเหล่านั้นมา ปรับปรุงและค้นหาปัจจัยที่สามารถปรับเพิ่ม เติมเพื่อให้เส้นทางที่กำ �หนดมีประสิทธิภาพ มากขึ้นในการทดสอบซ้ำ � ดังแสดงรายละเอียด ในบัตรสถานการณ์ 3g Entrepreneurship ความเป็นผู้ประกอบการ เป็นการขยาย ขอบเขตการออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ สะเต็มศึกษาอย่างมีความหมายต่อความ ต้องการในโลกจริง โดยเพิ่มขีดความสามารถ ให้ผู้เรียนเข้าใจการเข้าถึงความเป็นไปได้เชิง นวัตกรรมที่แตกต่างในฐานะผู้ประกอบการ เพื่อวิเคราะห์ปัจจัยเกี่ยวกับเศรษฐกิจหรือ ธุรกิจแล้วมาเป็นส่วนหนึ่งในการทำ �งานสะเต็ม โครงการความร่วมมือการวิจัยเกี่ยวกับการ บูรณาการแนวคิดการสืบเสาะร่วมกับแบบ จำ �ลองและสะเต็มศึกษา (Model Inquiry Integrated STEM: MiiSTEM, https://mi- istem.org/ ) ระหว่างประเทศไทย เวียดนาม อินโดนีเซีย และสก็อตแลนด์ ภายใต้การ สนับสนุนของกองทุนเพื่อความท้าทายใน การวิจัยร่วมกันของประเทศอังกฤษ(Global Challenges Research Fund: GCRF) ได้ปรับแนวคิดเกี่ยวกับไม้เป่าลูกโป่ง เพื่อ ให้นักศึกษาครูทดลองสำ �รวจความต้องการ ร่วมกับปัญหาที่กลุ่มตนเองสนใจ ในการ พัฒนาผลิตภัณฑ์ไม้หรือน้ำ �ยาเป่าลูกโป่ง ได้เป็นโจทย์ปัญหาใหม่ เช่น รูปร่าง รูปทรง ของไม้เป่าที่ส่งผลต่อรูปร่างของฟอง หรือ วัสดุที่แตกต่างให้ผลในการสร้างฟองที่มี ความยืดหยุ่นเพิ่มเติม หรือการปรับสูตร น้ำ �ยาที่ทำ �งานได้ดีในอุณหภูมิที่เปลี่ยนไป ผ่านการพัฒนาแบบจำ �ลองทางความคิด ดังแสดงรายละเอียดในบัตรสถานการณ์ 3h Environment & Sustained Issues ประเด็นทางสิ่งแวดล้อมและความยั่งยืน เป็น อีกหนึ่งทางเลือกที่จะเชื่อมต่อการเรียนรู้ สะเต็มศึกษาที่ผู้เรียนตระหนักถึงการสร้าง คุณค่าจากแนวทางที่ตนเองพัฒนาขึ้นในเชิงลึก ที่ไม่ใช่เป็นแค่ประเด็นด้านการเป็นมิตรต่อ สิ่งแวดล้อม แต่ยังทำ �ให้ตระหนักถึงผลกระทบ ในการแก้ปัญหาโดยไม่สร้างปัญหาใหม่ หรือ การพัฒนาอย่างยั่งยืน กิจกรรมค่ายสะเต็มศึกษาเพื่อพัฒนาความ สามารถในการค้นหาประเด็นและทำ �โครงงาน เชิงนวัตกรรมให้กับนักเรียนมัธยมปลาย แห่งหนึ่งพบว่า ผู้เรียนสามารถปรับเปลี่ยน แนวทางการดำ �เนินโครงงานจากประเด็นที่ ตนเองสนใจไปสู่ความรับผิดชอบในโครงงาน ของตนเองที่จะส่งผลกระทบต่อโลกใน ระยะยาว เช่น ผู้เรียนสนใจเอนไซม์ในการ ขจัดคราบสกปรกที่ซักหรือขจัดออกยาก ได้มีโอกาสศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมแล้วพบ เอนไซม์ที่หลากหลายที่สามารถสกัดได้จาก วัสดุเหลือทิ้งหรือผู้เรียนที่สนใจเกี่ยวกับ หมุนเวียนใช้วัสดุชีวภาพที่จะนำ �มาใช้ทำ � กระถางต้นไม้สำ �หรับเพาะต้นกล้าที่ ย่อยสลายได้ จากเดิมที่มุ่งผลิตพลาสติก ชีวภาพที่อาจมีสูตรให้ดำ �เนินการตาม อย่างง่ายได้กลายเป็นความท้าทายในการ นำ � ไ ปสู่ก า ร ค้นพบแนวทา ง ไ ด้มา ซึ่ง นวัตกรรมที่มีเป้าหมายในการคำ �นึงถึง ผลกระทบด้านอื่น ดังแสดงรายละเอียด ในบัตรสถานการณ์ 3i