นิตยสาร สสวท. ฉบับที่ 257

ปีที่ 54 ฉบับที่ 257 พฤศจิกายน - ธันวาคม 2568 | 19 ภาพ 2 เส้นทางในการดูดซึม การย่อย เมแทบอลิซึม และการขับของสารให้ความหวานแทนน้ำ �ตาล ที่มาภาพ : Pang MD et al. (2021) ร่างกายทางไตในรูปของปัสสาวะ ดังภาพ 2 ขณะเดียวกันการบริโภคสารให้ความหวานแทนน้ำ �ตาลที่ไม่มี คุณค่าทางโภชนาการส่งผลกระทบต่อร่างกายโดยเฉพาะต่อไมโครไบโอม ในลำ �ไส้ ซึ่งจากงานวิจัยต่างๆ ที่ศึกษาผลกระทบของสารดังกล่าวที่ส่งผลต่อ ไมโครไบโอมในลำ �ไส้พบว่า การกระตุ้นตัวรับรสหวานในลำ �ไส้อาจมีผลต่อ การดูดซึมน้ำ �ตาลหรือการหลั่งอินซูลินแม้ไม่ถูกดูดซึมเข้าสู่ร่างกายโดยตรง นอกจากนี้ NNS บางชนิดรบกวนการสร้างมิวซินในเยื่อบุลำ �ไส้ หรือการ ออกฤทธิ์ต่อแบคทีเรียบางชนิดในลักษณะคล้ายยาปฏิชีวนะ เช่น ทำ �ลาย เยื่อหุ้มเซลล์ และลดจำ �นวนของแบคทีเรียกลุ่มที่ใช้กลูโคแซนของมิวซินเป็น แหล่งพลังงานหลักในการดำ �รงชีวิต เช่น Akkermansia Muciniphila ซึ่ง เป็นแบคทีเรียที่สัมพันธ์กับสุขภาพของลำ �ไส้และมีผลต่อเมแทบอลิซึม อีกทั้งส่งผลกระทบทางอ้อมต่อเซลล์เยื่อบุผิวลำ �ไส้ของเจ้าบ้านหรือ โครงสร้างของไมโครไบโอมเอง (Suez et al., 2014) นอกจากนี้ กระบวนการดูดซึมสารต่างๆ ในลำ �ไส้ยังเกี่ยวข้องกับ หลักการทางฟิสิกส์ โดยเฉพาะปรากฏการณ์ “การแพร่” (Diffusion) ซึ่งเป็น การเคลื่อนที่ของโมเลกุลของสารให้ความหวานแทนน้ำ �ตาลจากบริเวณที่มี ความเข้มข้นสูงไปยังบริเวณที่มีความเข้มข้นต่ำ �ผ่านเยื่อหุ้มเซลล์ การแพร่ ของโมเลกุลของสารดังกล่าวจะเข้าสู่เซลล์เยื่อบุลำ �ไส้ได้ขึ้นอยู่กับขนาด ความสามารถในการละลายในไขมัน และคุณสมบัติของเยื่อหุ้มเซลล์ และ ในบางกรณีการดูดซึมก็ยังต้องอาศัยพาหะโปรตีน (Carrier Proteins) หรือ พลังงานจาก ATP (Active Transport) ซึ่งก็เป็นหลักการที่เกี่ยวข้องกับ ฟิสิกส์ในเรื่องของแรง งานและพลังงานภายในเซลล์ (Alberts et al., 2015; Nelson และ Cox, 2017) ผลกระทบของสารให้ความหวานแทนน้ำ �ตาล จากงานวิจัยต่างๆ มีผลกระทบต่อระบบต่างๆ หลายด้าน เช่น ผลกระทบที่มีผลต่อการควบคุมน้ำ �ตาลและภาวะดื้ออินซูลิน ซึ่งจากผลการศึกษาของหนูที่ได้รับการบริโภคแอสปาร์แตมเป็นเวลานาน พบว่า การวิเคราะห์องค์ประกอบของแบคทีเรียในลำ �ไส้ในอุจจาระของหนู แสดงให้เห็นว่าแอสปาร์แตมเพิ่มจำ �นวนแบคทีเรีย Enterobacteriaceae และ Clostridium leptum จำ �นวนมาก ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับภาวะดื้ออินซูลิน (Palmn ä s et al., 2014) การทดลองในมนุษย์ของ Thomson et al. (2019) โดยศึกษา ผลของการบริโภคซูคลาโลสในผู้ใหญ่อาสาสมัครผู้ชายสุขภาพดี 34 คน ในการบริโภคสารดังกล่าวปริมาณ 780 มก./วัน ต่อเนื่องกันเป็นเวลา 7 วัน พบว่าไม่พบการเปลี่ยนแปลงของการควบคุมระดับน้ำ �ตาลในเลือด ผลลัพธ์ สอดคล้องกับงานวิจัยการทดลองของ Pang et al. (2021) ที่มีการศึกษา ผลของซูคราโลสในการทดลองกับมนุษย์โดยทดลองในผู้ใหญ่สุขภาพดี บริโภคสารดังกล่าวปริมาณ 36 - 780 มก./วัน พบว่าซูคราโลสไม่ได้ ส่งผลกระทบต่อระดับน้ำ �ตาลในเลือดหรือความไวต่ออินซูลิน แต่ซูคราโลส อาจลดความไวต่ออินซูลินเมื่อบริโภคร่วมกับคาร์โบไฮเดรต ซึ่งชี้ให้เห็นถึง ปฏิสัมพันธ์ที่ซับซ้อนระหว่างสารให้ความหวานกับส่วนประกอบในอาหาร อย่างไรก็ตาม ยังต้องมีการติดตามผลการศึกษาในระยะยาวต่อมนุษย์ ต่อไป ผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงเมแทบอลิซึม จากงานวิจัยที่ศึกษา ทดลองกับหนูในระยะตั้งครรภ์ในการให้สารละลายที่มีส่วนผสมของสารให้ ความหวานแทนน้ำ �ตาล คือ ซูคราโลส และ อะซีซัลเฟมเค พบว่า ลูกหนู ที่เกิดมามีการเปลี่ยนแปลงขององค์ประกอบจุลินทรีย์ในลำ �ไส้โดยพบการ ลดลงของ Akkermansia Muciniphila ที่เป็นแบคทีเรียที่สำ �คัญส่งผลต่อ