นิตยสาร สสวท. ฉบับที่ 257

ปีที่ 54 ฉบับที่ 257 พฤศจิกายน - ธันวาคม 2568 | 29 และแรงของกล้ามเนื้อออกที่ส้นเท้า ระยะจากจุดหมุนถึงจุดออกแรงยาวกว่า ระยะถึงน้ำ �หนัก จึงเกิดอัตราส่วนแขนของแรงต่อแขนของน้ำ �หนักสูง ทำ �ให้ ระบบนี้ได้เปรียบเชิงกลและสามารถยกน้ำ �หนักตัวได้ง่ายกว่าการยกของ ด้วยข้อศอกแม้ว่ากล้ามเนื้อจะมีกำ �ลังใกล้เคียงกัน แนวคิดเรื่องคานงัดนี้ ช่วยอธิบายว่าทำ �ไมการจัดวางตำ �แหน่งการเกาะของกล้ามเนื้อและข้อต่อ ที่ต่างกันจึงให้ประสิทธิภาพในการเคลื่อนไหวไม่เท่ากัน นอกจากเรื่องคานงัดแล้ว ชีวกลศาสตร์ยังใช้คณิตศาสตร์ในการ คำ �นวณจุดศูนย์ถ่วง (Center of Mass) ของร่างกายเพื่อวิเคราะห์สมดุล การทรงตัว การคำ �นวณหาจุดศูนย์ถ่วงสามารถทำ �ได้โดยการหาค่าเฉลี่ย ของตำ �แหน่งมวลของส่วนต่างๆ ในร่างกายทั้งหมดให้ออกมาเป็นจุดๆ เดียว เมื่อจุดศูนย์ถ่วงอยู่เหนือพื้นที่ฐานรองรับ (Base of Support) ร่างกาย จะทรงตัวได้มั่นคง แต่หากจุดศูนย์ถ่วงเลยออกนอกฐานรองรับ ร่างกาย ก็จะเสียสมดุลและล้มได้ ความรู้เรื่องสมดุลนี้ถูกนำ �ไปใช้ในการฝึก กายภาพบำ �บัด การออกแบบท่าออกกำ �ลังกาย ตลอดจนการออกแบบ อุปกรณ์เสริมต่างๆ (เช่น รองเท้าหรือเครื่องพยุงตัว) เพื่อช่วยป้องกันการล้ม และเพิ่มความปลอดภัยในการเคลื่อนไหว 5. เลือด แม่น้ำ �แห่งชีวิต เลือดคือ ของเหลวที่ทำ �หน้าที่เป็น “แม่น้ำ �แห่งชีวิต” คอยหล่อเลี้ยง ทุกเซลล์ในร่างกาย ปริมาตรเฉลี่ยในผู้ใหญ่มีประมาณ 5 ลิตร หรือคิดเป็น เกือบ 8% ของน้ำ �หนักตัว ในเลือดนั้นประกอบไปด้วยเซลล์เม็ดเลือดแดง จำ �นวนมหาศาลถึง 25 ล้านล้านเซลล์ ซึ่งทำ �หน้าที่หลักคือการขนส่ง ภาพ 5 การตรวจเลือดแบบ CBC (Complete Blood Count) ที่มา : https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK65972/ ออกซิเจนจากปอดไปยังอวัยวะต่างๆ และนำ �คาร์บอนไดออกไซด์กลับมา ขับออกทางการหายใจ สิ่งที่น่าทึ่งคือ เม็ดเลือดแดงหนึ่งเซลล์สามารถ เดินทางรอบร่างกายได้ภายในเวลาเพียง 60 วินาที การเดินทางนี้เกิดขึ้น จากพลังการสูบฉีดของหัวใจ โดยแต่ละครั้งหัวใจบีบตัวจะส่งเลือดออกไป ประมาณ 70 มิลลิลิตร หากรวมแล้วภายในหนึ่งนาที หัวใจสามารถ สูบฉีดเลือดได้ราว 5 ลิตร ซึ่งเทียบเท่ากับปริมาตรเลือดทั้งหมดในร่างกาย หมายความว่าภายในเวลาเพียงหนึ่งนาที เลือดทั้งหมดของเราหมุนเวียน รอบร่างกายได้ครบหนึ่งรอบ การทำ �งานของระบบไหลเวียนโลหิตยังสามารถอธิบายด้วย หลักการทางฟิสิกส์และคณิตศาสตร์ โดยเฉพาะสมการของความดัน P = F/A โดยที่ P คือความดัน F คือแรงที่เกิดจากการสูบฉีดของหัวใจ และ A คือพื้นที่หน้าตัดของหลอดเลือด สมการนี้อธิบายได้ว่า หาก หลอดเลือดตีบแคบลง (พื้นที่ A ลดลง) ความดัน P ก็จะสูงขึ้น ซึ่ง สัมพันธ์โดยตรงกับโรคความดันโลหิตสูงที่เป็นปัญหาสุขภาพสำ �คัญใน สังคมปัจจุบัน นอกจากการอธิบายเชิงทฤษฎีแล้ว เทคโนโลยีสมัยใหม่ ยังนำ �คณิตศาสตร์เข้ามาใช้จริงในทางการแพทย์ การตรวจเลือดแบบ CBC (Complete Blood Count) คือ การนับและวิเคราะห์เซลล์เม็ดเลือดแดง เม็ดเลือดขาว และเกล็ดเลือดด้วยวิธีเชิงสถิติ ข้อมูลที่ได้สามารถบ่งบอก ภาวะสุขภาพได้หลายอย่าง เช่น ภาวะโลหิตจาง การติดเชื้อ หรือแม้แต่ โรคมะเร็งเม็ดเลือด การใช้หลักการ “การนับและการวิเคราะห์เชิงปริมาณ” จึงเป็นตัวอย่างชัดเจนว่าคณิตศาสตร์มีบทบาทสำ �คัญในการดูแลชีวิตมนุษย์