นิตยสาร สสวท. ฉบับที่ 257

30 | นิตยสาร สสวท. 6. ระบบย่อยอาหารและอัตราส่วนด้านโภชนาการ ระบบย่อยอาหารของมนุษย์ เปรียบเสมือน “โรงงานชีวภาพ” ที่ เปลี่ยนอาหารให้กลายเป็นพลังงานและสารอาหารเพื่อการดำ �รงชีวิตของเรา ความยาวรวมของทางเดินอาหารมีค่าเฉลี่ยประมาณ 7 - 8 เมตร โดย แบ่งเป็นลำ �ไส้เล็กยาวราว 6 เมตร และลำ �ไส้ใหญ่ยาวประมาณ 1.5 เมตร ในแง่โภชนาการคณิตศาสตร์เข้ามามีบทบาทโดยตรงในการคำ �นวณพลังงาน ของสารอาหารที่เรารับประทานเข้าไป โดยสารอาหารหลักแต่ละชนิด จะให้พลังงานแตกต่างกัน เช่น คาร์โบไฮเดรต 1 กรัมให้พลังงานประมาณ 4 กิโลแคลอรี โปรตีน 1 กรัมให้พลังงานประมาณ 4 กิโลแคลอรี ไขมัน 1 กรัมให้พลังงานประมาณ 9 กิโลแคลอรี อีกหนึ่งสมการทางสุขภาพที่สำ �คัญคือ ดัชนีมวลกาย (BMI: Body Mass Index) ซึ่งคำ �นวณได้จากสูตร: น้ำ �หนักตัว (กก.) ÷ [ส่วนสูง (ม.)] 2 ภาพ 6 ดัชนีมวลกาย (BMI: Body Mass Index) ที่มา : https://www.guidetogoodhealth.com/body-mass-index ภาพจาก : https://www.slideshare.net/slideshow/golden-ratio-the-divine-proportion/250204247 Amyshankster. (2015). What is “good taste”. สืบค้นเมื่อ 1 กันยายน 2568, จาก https://whatisgoodtaste.wordpress.com/2015/02/04/the-golden-ratio/.Desiree Parent. (2020). Biomechanics: Lever Systems in the Body. สืบค้นเมื่อ 2 กันยายน 2568, จาก https://www.visiblebody.com/blog/biomechanics-lever-sys tems-in-the-body#:~:text=the%20effort%20between%20the%20load,and%20fulcrum. Guide to goodhealth. (2025). สืบค้นเมื่อ 1 กันยายน 2568, จาก https://www.guidetogoodhealth.com/body-mass-index. Smore Science Staff. (2022). Golden Ratio in the Human Body and How to Calculate it?. สืบค้นเมื่อ 3 กันยายน 2568, จาก https://www.smorescience.com/golden- ratio-in-human-body/#:~:text=,those%20with%20a%20higher%20ratio. บรรณานุกรม สมการง่ายๆ นี้ช่วยให้ทั้งแพทย์และคนทั่วไปประเมินภาวะโภชนาการได้ เบื้องต้นจากค่าที่คำ �นวณได้ ยกตัวอย่างเช่น หากคนหนึ่งน้ำ �หนัก 60 กิโลกรัม และสูง 1.65 เมตร ค่า BMI จะประมาณ 22.0 ซึ่งจัดอยู่ในเกณฑ์ “น้ำ �หนักปกติ” (ช่วง 18.5 - 24.9) (ค่าต่ำ �กว่า 18.5 ถือว่าผอมเกินไป และสูงกว่า 24.9 ถือว่าเริ่มมีน้ำ �หนักเกิน) ดัชนีมวลกายเป็นตัวอย่างของการใช้อัตราส่วนทางคณิตศาสตร์ เป็นดัชนีชี้วัดสุขภาพเชิงสรีระได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยค่าที่คำ �นวณได้ จะเปลี่ยนแปลงตามน้ำ �หนักหรือส่วนสูงที่เปลี่ยนไป ปัจจุบันเทคโนโลยี สมัยใหม่ เช่น แอปพลิเคชันสุขภาพในโทรศัพท์มือถือ หรือ สมาร์ทวอทช์ ก็ใช้สมการทางคณิตศาสตร์เหล่านี้ในการติดตามแคลอรีที่บริโภคและ เผาผลาญ รวมถึงประเมินสมดุลพลังงานของร่างกายแบบเรียลไทม์ ทำ �ให้ ผู้ใช้สามารถจัดการอาหารและกิจกรรมประจำ �วันได้แม่นยำ �ยิ่งขึ้นบน พื้นฐานของข้อมูลเชิงตัวเลข สรุป จากสัดส่วนของร่างกายภายนอกจนถึงกระบวนการภายในระดับ เซลล์ จะเห็นได้ว่าคณิตศาสตร์มีบทบาทอยู่ทุกที่ในร่างกายมนุษย์ ตัวเลข และสมการต่างๆ ช่วยให้นักวิทยาศาสตร์และแพทย์เข้าใจการทำ �งาน ของร่างกายได้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการใช้สูตรคำ �นวณดัชนีมวลกาย เพื่อประเมินสุขภาพ อัตราการเต้นของหัวใจ ความรู้ทางคณิตศาสตร์เหล่านี้ ไม่เพียงช่วยอธิบายปรากฏการณ์ทางชีววิทยา แต่ยังถูกนำ �มาใช้จริงใน การดูแลสุขภาพของเราในชีวิตประจำ �วัน การมีข้อมูลเชิงตัวเลขเกี่ยวกับ ร่างกายตนเองทำ �ให้เราสามารถปรับพฤติกรรมการกิน ออกกำ �ลังกาย และ พักผ่อนให้สมดุลได้อย่างมีเหตุผลยิ่งขึ้น ท้ายที่สุด คณิตศาสตร์ในร่างกาย มนุษย์พิสูจน์ให้เห็นว่า “ชีวิตคือการคำ �นวณที่มีความหมาย” และการเรียนรู้ ตัวเลขในตัวเราก็คือการเรียนรู้ที่จะใช้ชีวิตอย่างมีคุณภาพและยั่งยืน