นิตยสาร สสวท. ฉบับที่ 257

ปีที่ 54 ฉบับที่ 257 พฤศจิกายน - ธันวาคม 2568 | 37 การจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ในยุคปัจจุบันมุ่งเน้นส่งเสริมให้นักเรียนเป็นผู้สร้างความรู้ มีทักษะในการคิดวิเคราะห์ ได้อย่างมีเหตุผล และพัฒนาความสามารถในการอธิบายปรากฏการณ์ทางธรรมชาติได้อย่างลึกซึ้ง ความท้าทายที่ สำ �คัญสำ �หรับครู คือ การออกแบบกิจกรรมให้นักเรียนได้ฝึกทักษะเหล่านี้ แนวทางหนึ่งที่สามารถช่วยเหลือครู ให้พัฒนาทักษะที่กล่าวมาให้กับนักเรียนได้ คือ การนำ �กระบวนการเรียนรู้แบบ Claim, Evidence, Reasoning (CER) มาใช้ในห้องเรียน โดยกระบวนการเรียนรู้แบบ Claim, Evidence, Reasoning (CER) เป็นกรอบแนวคิด ที่มีประสิทธิภาพในการส่งเสริมการคิดเชิงวิเคราะห์ การคิดอย่างมีระบบและทักษะการให้เหตุผลเชิงวิทยาศาสตร์ ให้กับนักเรียน และส่งผลให้นักเรียนสร้างคำ �อธิบายทางวิทยาศาสตร์ได้อย่างมีเหตุผลและมั่นใจ (Daraman, et al., 2025; McNeill & Krajcik, 2011) นักเรียนจะได้ปรับเปลี่ยนแนวทางการตอบคำ �ถาม จากเดิมที่เป็นประโยคสั้นๆ เป็นการอธิบายที่มีเหตุผลมากขึ้น นอกจากนี้ กระบวนการเรียนรู้แบบ CER ยังเป็นการวางรากฐานสำ �หรับทักษะ การเรียนรู้ตลอดชีวิตให้กับนักเรียนอีกด้วย ความหมายและองค์ประกอบของกระบวนการเรียนรู้แบบ CER กระบวนการเรียนรู้แบบ CER แบ่งออกเป็นสามองค์ประกอบ ที่มีความเกี่ยวข้องกัน ซึ่งแต่ละองค์ประกอบมีความหมายและบทบาทดังนี้ (McNeill et al., 2006) Claim หรือ ข้อสรุป คือ คำ �ตอบสำ �หรับคำ �ถามหรือปัญหา ที่กำ �หนดไว้ โดยข้อสรุปเป็นเพียงข้อความหรือคำ �ตอบโดยตรงที่ไม่มีการ อธิบายเหตุผลหรือแสดงหลักฐานประกอบ ข้อสรุปที่ดีควรเป็นประโยคที่ กระชับ ชัดเจน ตัวอย่างเช่น คำ �ถาม พืชต้องการแสงในการเจริญเติบโตหรือไม่ ข้อสรุป พืชต้องการแสงในการเจริญเติบโต Evidence หรือ หลักฐาน คือ ข้อมูล หรือข้อเท็จจริงที่เกี่ยวข้อง และน่าเชื่อถือที่นำ �มาสนับสนุนข้อสรุป โดยหลักฐานควรเป็นข้อมูลที่ นักเรียนรวบรวมได้ด้วยตนเอง ซึ่งสามารถมาจากแหล่งข้อมูลที่หลากหลาย และน่าเชื่อถือ เช่น จากการสังเกต การทำ �กิจกรรม การทดลอง การสืบค้น หรือผลการวิเคราะห์ข้อมูล ข้อมูลที่เป็นหลักฐานสามารถเป็นได้ทั้งเชิง ปริมาณ เช่น การวัดความสูงของพืชเป็นหน่วยนิ้ว หรือเชิงคุณภาพ เช่น การสังเกตลักษณะใบที่เหี่ยวเฉา ตัวอย่างเช่น ข้อสรุป พืชต้องการแสงในการเจริญเติบโต หลักฐาน ข้อมูลจากการสังเกตผลการทดลองเปรียบเทียบ ระหว่างพืชที่ได้รับแสงกับพืชที่ไม่ได้รับแสงพบว่า พืชที่ได้รับแสงเจริญเติบโต ได้ดีกว่า Reasoning หรือ เหตุผล คือ คำ �อธิบายที่เชื่อมโยงหลักฐาน เข้ากับข้อสรุปโดยใช้หลักการทางวิทยาศาสตร์ หรือความรู้พื้นฐานที่อธิบาย ปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้น การให้เหตุผลช่วยอธิบายว่าทำ �ไมหลักฐานที่นำ �เสนอ จึงมีความสำ �คัญและมีความเกี่ยวข้องกับข้อสรุปที่ตั้งไว้ ตัวอย่างเช่น หลักฐาน ข้อมูลจากการสังเกตผลการทดลองเปรียบเทียบ ระหว่างพืชที่ได้รับแสงกับพืชที่ไม่ได้รับแสงพบว่า พืชที่ได้รับแสงเจริญเติบโต ได้ดีกว่า เหตุผล พืชต้องการแสงในกระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสงซึ่ง ทำ �ให้ได้ผลผลิตคือ น้ำ �ตาลซึ่งเป็นอาหารที่พืชนำ �ไปใช้ในการเจริญเติบโต การนำ �กระบวนการเรียนรู้แบบ CER เข้าสู่ห้องเรียน: การทำ �ความเข้าใจ โครงสร้างและแนวคิดพื้นฐานของ CER การแนะนำ �กระบวนการเรียนรู้แบบ CER ให้กับนักเรียนจะต้อง อาศัยการวางแผนอย่างรอบคอบ โดยครูอาจเริ่มต้นด้วยการแนะนำ � กระบวนการเรียนรู้แบบ CER โดยอาจใช้สถานการณ์ตัวอย่างที่ง่ายใน ชีวิตประจำ �วัน ที่ไม่ใช่บริบททางวิทยาศาสตร์ เพื่อให้นักเรียนทำ �ความเข้าใจ กับโครงสร้างและแนวคิดของ CER และเห็นภาพรวมของความสัมพันธ์ ระหว่าง ข้อสรุป หลักฐาน และเหตุผล ก่อนที่จะนำ �ไปใช้กับเนื้อหาทาง วิทยาศาสตร์หรือเนื้อหาวิชาอื่นๆ (Maecham, 2021) ซึ่งแนวทางนี้จะช่วย ให้นักเรียนทำ �ความเข้าใจการให้เหตุผลโดยไม่ต้องกังวลกับคำ �ศัพท์หรือ แนวคิดทางวิทยาศาสตร์ โดยครูสามารถเริ่มต้นด้วยการตั้งคำ �ถามง่ายๆ ที่ เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำ �วัน หรือใช้สถานการณ์ที่กระตุ้นความอยากรู้ อยากเห็น ซึ่งจะนำ �พานักเรียนไปสู่การตั้งข้อสรุป การรวบรวมหลักฐาน และการอธิบายเหตุผล โดยครูอาจนำ �เสนอตารางจัดระเบียบความคิด ดังใน ตาราง 1 เพื่อช่วยให้นักเรียนแยกแยะและจัดประเภทของข้อสรุป หลักฐาน และเหตุผล ภาพจาก : https://gizmos.explorelearning.com/resources/insights/gizmos-claim-evidence-reasoning