นิตยสาร สสวท. ฉบับที่ 257

38 | นิตยสาร สสวท. ตาราง 1: ตารางจัดระเบียบความคิด ตัวอย่างคำ �ถาม: เพราะเหตุใดยางรถจักรยานของฉันจึงแบน องค์ประกอบของ กระบวนการเรียนรู้แบบ CER Claim หรือ ข้อสรุป Evidence หรือ หลักฐาน Reasoning หรือ เหตุผล ความหมาย คำ �ตอบสำ �หรับคำ �ถามหรือปัญหาที่กำ �หนด ไว้ ข้อมูล หรือข้อเท็จจริงที่เกี่ยวข้องและ น่าเชื่อถือที่นำ �มาสนับสนุนข้อสรุป คำ �อธิบายที่เชื่อมโยงหลักฐานเข้ากับ ข้อสรุปโดยใช้หลักการทางวิทยาศาสตร์ หรือความรู้พื้นฐานที่อธิบายปรากฏการณ์ ที่เกิดขึ้น ตัวอย่าง ยางรถจักรยานแบนเพราะมีอะไรบางอย่าง เจาะเข้าไปในยาง ฉันเห็นตะปูยาวประมาณ 1 นิ้วปักอยู่ ตรงกลางของยางหน้า และเมื่อฉันลองใช้ มือบีบ ยางก็ไม่แข็งเหมือนปกติ ยางรถจักรยานมีอากาศบรรจุอยู่ภายใน เมื่อมีวัตถุแหลมคม เช่น ตะปู เจาะทะลุยาง เข้าไปเกิดรอยรั่ว อากาศภายในจะออกสู่ ภายนอกได้ ทำ �ให้ยางไม่สามารถคง รูปเดิมได้และเกิดการแบนในที่สุด จากนั้นครูแสดงกระบวนการคิดในแต่ละขั้นตอนให้นักเรียน ดูเป็นตัวอย่างอย่างละเอียดโดยสร้างประโยคเริ่มต้นที่สอดคล้องกับแนวคิด ของ CER (Kennedy and Folkes, 2018) เช่น ในการตอบคำ �ถาม ครูอาจพูดว่า ข้อสรุปของฉันคือ... หลักฐานที่ฉันใช้คือ... และเหตุผลที่ ฉันคิดเช่นนั้นคือ... นอกจากนี้ ครูอาจช่วยนักเรียนให้สามารถเรียบเรียง ความคิดได้ง่ายขึ้นโดยเตรียมประโยคขึ้นต้นเพื่อเป็นแนวทางให้นักเรียน เช่น จากข้อมูล... ฉันสังเกตเห็นว่า... หรือ หลักฐานของฉันคือ... ซึ่งสิ่งนี้ แสดงให้เห็นว่า... บทบาทของครูและการช่วยเหลือนักเรียนเหล่านี้ไม่ได้ เป็นการบอกความรู้แก่นักเรียน แต่เป็นการช่วยให้นักเรียนเห็นภาพและคิด อย่างเป็นระบบ เมื่อนักเรียนคุ้นเคยกับกระบวนการนี้มากขึ้น นักเรียนจะ สามารถพัฒนาการเขียนในรูปแบบที่ซับซ้อนขึ้นได้ด้วยตนเอง การนำ �กระบวนการเรียนรู้แบบ CER เข้าสู่ชั้นเรียนควรเป็น กระบวนการที่พัฒนาไปอย่างต่อเนื่อง ครูสามารถค่อยๆ ลดการช่วยเหลือลง โดยเปลี่ยนจากการทำ �กิจกรรมพร้อมกันทั้งชั้นเรียนไปเป็นการทำ �เป็นกลุ่ม หรือคู่ และท้ายที่สุดคือ การให้นักเรียนลองทำ �ด้วยตนเอง การเพิ่มการมี ส่วนร่วมของนักเรียนในกระบวนการเรียนรู้นี้จะช่วยให้นักเรียนสามารถใช้ กรอบการคิดนี้ได้อย่างมั่นใจ การนำ �กระบวนการเรียนรู้แบบ CER เข้าสู่ห้องเรียนวิทยาศาสตร์: ตัวอย่าง การออกแบบกิจกรรมการเปลี่ยนแปลงทางเคมี ขั้นตั้งคำ �ถาม เมื่อนักเรียนมีความเข้าใจโครงสร้างและแนวคิดของ CER แล้ว ครูสามารถเชื่อมโยงกระบวนการเรียนรู้แบบ CER กับกิจกรรมการเรียนรู้ ทางวิทยาศาสตร์ โดยอาจเริ่มต้นจากการตั้งคำ �ถามที่น่าสนใจ คำ �ถามปลายเปิด ที่นำ �ไปสู่การสืบเสาะหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์ โดยคำ �ถามเหล่านี้ควร นำ �ไปสู่การสังเกตปรากฏการณ์ที่เห็นได้จริง ซึ่งคำ �ถามอาจมาจากครูหรือ นักเรียนก็ได้โดยขึ้นกับความสามารถในการตั้งคำ �ถามของนักเรียน ตัวอย่างคำ �ถาม เช่น เมื่อเราผสมผงฟูกับน้ำ �ส้มสายชู จะเกิดการเปลี่ยนแปลง ทางเคมีหรือไม่ อย่างไร โดยในขั้นตอนนี้นักเรียนอาจระดมความคิดและ คาดการณ์คำ �ตอบเบื้องต้นได้ ขั้นลงมือปฏิบัติ นักเรียนลงมือปฏิบัติเพื่อรวบรวมข้อมูล โดยนักเรียนเทน้ำ �ส้มสายชู ลงในขวดแก้ว จากนั้นใส่ผงฟูลงในลูกโป่ง และนำ �ลูกโป่งไปสวมที่ปากขวด อย่างระมัดระวัง จากนั้นยกลูกโป่งขึ้นเผื่อให้ผงฟูตกลงในขวด ดังภาพ 1 ขณะที่นักเรียนทำ �กิจกรรม ครูกระตุ้นให้นักเรียนจดบันทึกข้อมูลที่ได้จาก สังเกตอย่างละเอียดลงในตารางบันทึกผล และในตารางจัดระเบียบ ความคิดในส่วนของ Evidence หรือหลักฐาน ซึ่งสามารถทำ �ได้ตามตาราง 1 โดยข้อมูลเหล่านี้คือหลักฐานเชิงประจักษ์ที่นักเรียนจะนำ �ไปใช้ในขั้นตอน ต่อไป ขั้นสร้างข้อสรุปและการเชื่อมโยงเหตุผลกับหลักฐาน นักเรียนจะได้มีโอกาสในการสร้างข้อสรุป โดยครูแนะนำ �นักเรียน ให้ใช้ข้อมูลจากการสังเกตหรือหลักฐานที่ได้มาสนับสนุนข้อสรุปของ ตนเอง และเปิดโอกาสให้นักเรียนได้ลองให้เหตุผล โดยการให้เหตุผลทาง วิทยาศาสตร์ของนักเรียนระดับประถมศึกษาอาจทำ �ได้ในระดับพื้นฐาน และครูอาจเริ่มต้นประโยค ข้อสรุปของฉันคือ... หลักฐานที่ฉันใช้คือ...