นิตยสาร สสวท. ฉบับที่ 257

ปีที่ 54 ฉบับที่ 257 พฤศจิกายน - ธันวาคม 2568 | 45 ของขวัญชุดที่ 3 - 6 (ภาพ 10) เป็นชุดบล็อกไม้ที่แต่ละชุด มีการแบ่งเป็นส่วนย่อยที่แตกต่างกันเพื่อให้เด็กได้สำ �รวจแนวคิดเกี่ยวกับ รูปทรง ขนาด จำ �นวน เศษส่วน สัดส่วน (Proportion) มาตราส่วน (Scale) พื้นที่ ปริมาตร ความสมมาตร ความสมดุล โมดูลหรือหน่วยย่อย (Modularity) โดยชุดที่ 3 เป็นลูกบาศก์ที่มีความกว้าง ยาว และสูงเท่ากัน ชุดที่ 4 เป็นทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก/ปริซึมสี่เหลี่ยมที่กว้าง 1 นิ้ว ยาว 2 นิ้ว และสูง ½ นิ้ว ชุดที่ 5 - 6 เป็นส่วนขยายที่เพิ่มความซับซ้อนจากชุดที่ 3 - 4 โดยชุดที่ 5 เป็นลูกบาศก์และปริซึมสามเหลี่ยม และชุดที่ 6 เป็น ทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากที่มีขนาดต่างกัน 3 ขนาด ซึ่งเด็กจะได้ใช้บล็อกเหล่านี้ เป็นองค์ประกอบในการสร้างสรรค์โครงสร้างทางสถาปัตยกรรมบนพื้นหรือ โต๊ะที่มีเส้นตารางแบบพิกัด (Gridded Tables) อย่างเป็นระบบ จากวัตถุที่เป็นสามมิติใน 6 ชุดแรก เฟรอเบลได้พัฒนาของขวัญ ชุดที่ 7 ขึ้นเพื่อเชื่อมโยงการรับรู้จากสิ่งที่เป็นรูปธรรมไปสู่นามธรรมมากขึ้น โดยเรียกชุดนี้ว่า Parquetry (พาเกทรี) ซึ่งประกอบด้วยชิ้นส่วนรูปเรขาคณิต ที่มีลักษณะเรียบแบน (Plane Geometry) เช่น สี่เหลี่ยม สามเหลี่ยม วงกลม ครึ่งวงกลม รวมไปถึงของขวัญชุดที่ 8 แท่งไม้สั้น-ยาวหลากสีสัน และชุดที่ 9 ชิ้นส่วนวงกลม ครึ่งวงกลม สำ �หรับการสร้างสรรค์เพื่อให้เด็ก เห็นความสัมพันธ์ของเส้น รูปร่าง ลวดลายหรือแบบรูป (Pattern) และ ความงามของความสมมาตร (ภาพ 13) เฟรอเบลยังได้คิดค้นอุปกรณ์สำ �หรับการเล่นและการทำ �งาน ในชุดที่ 10 - 20 ไม่ว่าจะเป็นการวาด การปักหรือเจาะ การเย็บ การตัด การสาน การพับ การต่อ การปั้น หลายชุดถูกออกแบบให้เป็นลักษณะ ปลายเปิดเพื่อกระตุ้นจินตนาการและความคิดสร้างสรรค์ของเด็ก โดย เน้นการสร้างสรรค์ขึ้นใหม่ (Reconstructions) หนึ่งในชุดที่ผู้เขียน สนใจเป็นพิเศษคือ ของขวัญชุดที่ 19 Peas work หรือการต่อเมล็ดถั่ว (ภาพ 14 - 15) ประกอบด้วยวัสดุที่ทำ �หน้าที่เป็นจุดเชื่อมต่อ (Hub) เช่น เมล็ดถั่ว ดินเหนียว ลูกปัด ไม้ก๊อก ร่วมกับแท่งไม้ (Rod) ที่ใช้เป็นแกน สำ �หรับเชื่อมต่อจุดต่างๆ เข้าด้วยกันให้เป็นโครงสร้างรูปแบบต่างๆ ซึ่ง ช่วยให้เด็กได้เรียนรู้แนวคิดการเชื่อมโยงจาก “จุด” ไปสู่ “เส้น” และ พัฒนาต่อไปสู่การสร้าง “รูปทรง” หรือวัตถุสามมิติที่ซับซ้อนมากขึ้น อีกทั้ง ยังช่วยแนะนำ �ให้เด็กได้รู้จักกับหลักการพื้นฐานทางวิศวกรรมอีกด้วย (Provenzo, 2009) ของขวัญชุดนี้ถือเป็นต้นแบบของของเล่นประเภท Hub and Rod และ TinkerToys ที่ได้รับความนิยมและยังคงถูกพัฒนาต่อยอด ภาพ 13 ชุดรูปเรขาคณิตและเส้นสำ �หรับสร้างสรรค์ ภาพ 14 - 15 ชุดของเล่นสำ �หรับการสร้าง ด้วยวัสดุที่หลากหลายมาจนถึงปัจจุบัน และมักถูกนำ �มาใช้ประกอบใน กิจกรรม STEM รวมทั้ง STEAM อีกด้วย ระบบของเฟรอเบลเริ่มต้นจากความเรียบง่ายสู่ความซับซ้อน จากรูปธรรมไปสู่นามธรรม จากวัตถุหรือของแข็ง (Solid) ไปสู่ระนาบ (Plane) ไปสู่เส้น (Line) ไปสู่จุด (Point) แล้วจึงย้อนกลับมาสู่สามมิติอีกครั้ง ดังเช่นของขวัญชุดที่ 20 ที่ให้เด็กได้ทำ �งานกับรูปทรงที่มีความยืดหยุ่น โดยใช้ดินเหนียวหรือขี้ผึ้งในการปั้นแบบอิสระซึ่งเด็กสามารถกำ �หนดรูปทรง