นิตยสาร สสวท. ฉบับที่ 257

ปีที่ 54 ฉบับที่ 257 พฤศจิกายน - ธันวาคม 2568 | 7 ภาพ 3 (ซ้ายมือ) Ybrs. Dr. Rusmini binti Ku Ahmad (ขวามือ) Assoc. Prof. Dr.Kanageswari Suppiah Shanmugam ภาพ 4 กราฟิกแสดงสภาวะเปราะบาง ตามกรอบแนวคิด BANI ผลกระทบมหาศาล การลงทุนมหาศาลอาจไม่ได้ผลตอบแทนเลย หรือ ไวรัสหนึ่งตัวสามารถเปลี่ยนแปลงโลกทั้งใบได้ 4. A (Ambiguous - คลุมเครือ) vs I (Incomprehensible - ยากที่จะ เข้าใจ) Ambiguous หมายถึง สภาวะที่สามารถมีความหมายหรือ ตีความได้หลายแง่มุม ขาดความชัดเจน ไม่มีแบบอย่างหรือกรณีศึกษา ในอดีตให้เปรียบเทียบ เช่น การตัดสินใจเข้าสู่ตลาดใหม่ที่ไม่เคยมีใครทำ � มาก่อน หรือการประเมินผลกระทบต่อสังคมจากเทคโนโลยีใหม่ที่ยังไม่มี ใครเข้าใจอย่างถ่องแท้ Incomprehensible คือ สถานการณ์ที่เข้าใจได้ยาก แม้จะมี ข้อมูลมากมาย เช่น อัลกอริทึมของ AI ที่ตัดสินใจโดยเราไม่รู้ว่าทำ �ไม ปรากฏการณ์ทางเศรษฐกิจที่ไม่สามารถอธิบายได้ด้วยทฤษฎีที่มีอยู่ หรือ พฤติกรรมของระบบที่ซับซ้อนจนไม่มีใครเข้าใจได้ครบถ้วน เช่น การทำ �งาน ของโซเชียลมีเดียในการสร้างความเชื่อและพฤติกรรมมวลชน การเปลี่ยนจาก VUCA ไป BANI สะท้อนถึงการเปลี่ยนแปลง ของโลกที่ยกระดับความผันผวนและแปรปรวนยิ่งขึ้น จากโลกที่เพียงแค่ เปลี่ยนแปลงเร็วและซับซ้อน ไปสู่โลกที่แตกหักง่าย สร้างความวิตกกังวล ไม่สามารถคาดเดาได้ และเข้าใจยากมากขึ้น การทำ �ความเข้าใจกรอบ แนวคิด BANI จึงจะช่วยให้ครูได้ออกแบบการจัดการเรียนรู้ สื่อ หลักสูตร การวัดและประเมินผล และองค์ประกอบอื่นๆ ในด้านจัดการเรียนการสอน ที่จะสามารถช่วยให้ผู้เรียนสามารถปรับตัวและรับมือกับความท้าทายของ โลกปัจจุบันได้ดีขึ้น การศึกษา STEM กับโลก BANI งานประชุมวิชาการนานาชาติด้านการศึกษาวิทยาศาสตร์และ คณิตศาสตร์ ครั้งที่ 11 หรือ 11 th International Conference on Science and Mathematics Education (COSMED XI) ที่รัฐปีนัง ประเทศ มาเลเซีย ซึ่งจัดขึ้นโดย ศูนย์ระดับภูมิภาคว่าด้วยการศึกษาวิทยาศาสตร์และ คณิตศาสตร์ (RECSAM: The Regional Centre for Education in Science and Mathematics) ของ องค์การรัฐมนตรีศึกษาแห่งเอเชีย ตะวันออกเฉียงใต้ (SEAMEO: Southeast Asia Ministers of Education Organization) ระหว่างวันที่ 8 - 10 กันยายน พ.ศ.2568 มีหัวข้อหลัก คือ “สำ �รวจทิศทางการศึกษา STEM ในโลก BANI” หรือ “Navigating STEM Education in a BANI World” เพื่อสะท้อนถึงความจำ �เป็นเร่งด่วนในการ ปรับทิศทางของการศึกษา STEM สำ �หรับการเตรียมผู้เรียนให้มีทักษะ ทัศนคติ และความยืดหยุ่นทางจิตใจ ที่สามารถรับมือกับโลกที่ซับซ้อน และคาดเดาไม่ได้มากขึ้นเรื่อยๆ จากการบรรยาย Keynote Address โดยวิทยากร 2 ท่าน ได้แก่ Ybrs. Dr. Rusmini binti Ku Ahmad รองอธิบดีกรมสามัญศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ ประเทศมาเลเซีย และ Assoc. Prof. Dr.Kanageswari Suppiah Shanmugam รองศาสตราจารย์จากคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัย Utara ประเทศมาเลเซีย สามารถสรุปแนวทางการจัดการศึกษา STEM เพื่อเผชิญกับความท้าทายในโลก BANI (Ahmad, 2025; Shanmugam, 2025) ได้ดังนี้ โลกที่เปราะบาง (Brittle) ระบบที่ดูมั่นคงอาจพังทลายได้อย่างไม่คาดคิด ไม่ว่าจะเป็น เศรษฐกิจ สังคม หรือสิ่งแวดล้อม ดังนั้น การศึกษา STEM ไม่ควรเน้น ท่องจำ �เนื้อหาที่มีคำ �ตอบตายตัว แต่ต้องสร้างการใช้ความรู้ในการแก้ปัญหา ในสถานการณ์ใหม่ๆ ฝึกให้นักเรียนมีทักษะ ความยืดหยุ่นในการแก้ปัญหา ให้นักเรียนเรียนรู้ที่จะปรับเปลี่ยนแนวทางเมื่อสถานการณ์พลิกผัน พร้อมทั้ง สร้างคำ �ตอบที่ช่วยให้การแก้ปัญหาฟื้นกลับมาได้รวดเร็ว ผ่านการสะท้อน คิดและปรับปรุง โลกที่น่าวิตกกังวล (Anxious) การเปลี่ยนแปลงที่ถาโถมและควบคุมไม่ได้ทำ �ให้ผู้คนจำ �นวนมาก รู้สึกวิตกกังวลกับอนาคตที่ไม่แน่นอน ในบริบทนี้ การศึกษา STEM ต้อง ไม่ลืม การพัฒนาความฉลาดทางอารมณ์ (Emotional Intelligence) ให้ นักเรียนรู้จักจัดการความวิตก รักษาความมั่นใจ และกล้าที่จะเผชิญการ เปลี่ยนแปลง อีกทั้งควรปลูกฝัง แนวคิดเชิงเติบโต (Growth Mindset) ที่เชื่อมั่นว่าทุกคนสามารถเรียนรู้และก้าวให้ทันกับโลกที่หมุนเร็วได้เสมอ ภาพ 5 กราฟิกแสดงสภาวะวิตกกังวล ตามกรอบแนวคิด BANI