นิตยสาร สสวท. ฉบับที่ 258

ปีที่ 54 ฉบับที่ 258 มกราคม - กุมภาพันธ์ 2569 | 15 เกลือ NaCl CH 3 COONa NH 4 Cl ปฏิกิริยาไฮโดรลิซิส ไม่มีไอออนใดเกิดปฏิกิริยา CH 3 COO - (aq) + H 2 O(l) CH 3 COOH(aq) + OH - (aq) NH 4 + (aq) + H 2 O(l) NH 3 (aq) + H 3 O + (aq) สมบัติของสารละลาย กลาง (pH ≈ 7) เบส (pH > 7) กรด (pH < 7) 3. เขียนสมการเคมีของปฏิกิริยาไฮโดรลิซิสของสารปริศนา 3 ชนิด คือ โซเดียมแอซีเตต (CH 3 COONa) โซเดียมคลอไรด์ (NaCl) และแอมโมเนียมคลอไรด์ (NH 4 Cl) จากนั้นอภิปรายสรุปสมบัติกรด-เบสของแต่ละสาร โดยอ้างอิงจากสมการเคมี 4. ออกแบบวิธีการทดลองและดำ�เนินการตามที่ออกแบบ 5. นำ�เสนอผลการทดลองและอภิปรายสรุปผล ผลการทำ�กิจกรรม 1) ปฏิกิริยาไฮโดรลิซิสของสารปริศนา ผู้เรียนส่วนใหญ่สามารถเขียนปฏิกิริยาไฮโดรลิซิสและสรุปสมบัติความเป็นกรด-เบสของแต่ละสารได้ แต่อย่างไรก็ตาม ยังมี ผู้เรียนบางคนที่ประสบปัญหา เช่น ไม่สามารถเขียนการแตกตัวของเกลือในน้ำ�ได้ ไม่สามารถระบุได้ว่าไอออนใดมาจากกรด-เบส ประเภทใด ไม่เข้าใจการเขียนลูกศรแสดงปฏิกิริยาไฮโดรลิซิส ซึ่งครูต้องให้ความช่วยเหลือ ปฏิกิริยาไฮโดรลิซิสและสมบัติกรด-เบส ของสารปริศนาแต่ละชนิดเป็นดังนี้ ตาราง 2 ปฏิกิริยาไฮโดรลิซิสและสมบัติความเป็นกรด-เบสของสารละลายเกลือ ภาพ 2 ตัวอย่างการออกแบบการทดสอบสารที่ทราบสมบัติกรด-เบสกับน้ำ�กระหล่ำ�ม่วง หมายเหตุ ผู้เรียนนำ�ข้อมูลสมบัติกรด-เบส ของสารไปใช้ในการวิเคราะห์ชนิดของสารต่อไป 2) ตัวอย่างผลการออกแบบและผลการทดลอง ตอน 1 การทดสอบสีของน้ำ�กระหล่ำ�ม่วงกับสารที่ทราบสมบัติกรด-เบส ผู้เรียนส่วนใหญ่สามารถออกแบบการทดลองได้ ในขณะที่มีบางคนยังต้องการคำ�แนะนำ�เพิ่มเติม เช่น สมบัติกรด-เบส ของสารที่กำ�หนด ปริมาณสารที่ต้องใช้ในการทดลอง การทดสอบสารที่มีสถานะต่างกัน ผู้เรียนได้ทำ�การทดสอบสารที่ทราบสมบัติ กรด-เบสกับน้ำ�กระหล่ำ�ม่วง สังเกตการเปลี่ยนสีหลังทดสอบ และเก็บไว้เทียบกับสารปริศนาในตอน 2 ผลการทดลองโดยทดสอบสารที่ทราบสมบัติกรด-เบสกับน้ำ�กระหล่ำ�ม่วง แสดงได้ดังตาราง ตาราง 3 สีของสารในหลอดทดลอง หลอดทดลอง 1 2 3 4 5 สีเมื่อผสมกับน้ำ�กระหล่ำ�ม่วง ม่วง* แดง ชมพู ฟ้าคราม เขียว สารที่ทดสอบ น้ำ�กลั่น น้ำ�มะนาว น้ำ�โซดา ผงฟู ผงซักฟอก สมบัติกรด-เบส กลาง กรดแก่ กรดอ่อน เบสอ่อน เบสแก่ *สีเดิมของน้ำ�กระหล่ำ�ม่วง ซึ่งแสดงว่าสารที่มีสมบัติเป็นกลางไม่ทำ�ให้สีของน้ำ�กระหล่ำ�ม่วงเปลี่ยนแปลง