นิตยสาร สสวท. ฉบับที่ 258

24 | นิตยสาร สสวท. ใ นฐานะเจ้าภาพ สาธารณรัฐสโลวักได้เสนอประสบการณ์และนโยบาย ด้านการศึกษา โดยประกาศเตรียมนำ�ยุทธศาสตร์ชาติด้านการบูรณาการ AI เข้าสู่ระบบการศึกษาภายในปี ค.ศ. 2025 - 2027 เพื่อให้ AI เป็นส่วนหนึ่ง ของการเรียนรู้ในทุกระดับอย่างเป็นธรรมและปลอดภัย ยุทธศาสตร์นี้ ตั้งอยู่บนหลักการ 4 ประการ ได้แก่ การเข้าถึง ความเท่าเทียม คุณภาพ และความปลอดภัย โดยมุ่งลดช่องว่างดิจิทัล ยกระดับคุณภาพการเรียนรู้ และคำ�นึงถึงจริยธรรมในการใช้เทคโนโลยีสำ�หรับผู้เรียนทุกกลุ่ม นโยบาย ดังกล่าวสะท้อนแนวโน้มระดับโลกที่ให้ความสำ�คัญกับการใช้ AI ในการศึกษา ควบคู่กับหลักคุณธรรมและความเสมอภาค ซึ่งเป็นบทเรียนสำ�คัญที่ ประเทศไทยสามารถนำ�มาประยุกต์ใช้ในการพัฒนาหลักสูตรและเทคโนโลยี การศึกษาในอนาคต เปลี่ยน “เรียนรู้อะไร”: เนื้อหาหลักสูตรใหม่และการรู้เท่าทัน AI “What to Learn - จะเรียนรู้อะไร” เป็นประเด็นแรกที่ผู้เข้าร่วม การประชุมอภิปรายร่วมกัน กล่าวคือหลักสูตรการศึกษาในยุคปัญญาประดิษฐ์ ควรปรับเนื้อหาให้ตอบสนองต่อโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วด้วย AI การประชุมเน้นย้ำ�ถึงความสำ�คัญของการเสริมสร้าง “AI Literacy” หรือ การรู้เท่าทันปัญญาประดิษฐ์ ในหลักสูตรการเรียนการสอนระดับโรงเรียน สาระนี้หมายถึง การที่ผู้เรียนทุกคนควรมีความรู้และทักษะพื้นฐานเกี่ยวกับ AI เข้าใจหลักการทำ�งาน ขอบเขตความสามารถ และข้อจำ�กัดของระบบ ปัญญาประดิษฐ์ ตลอดจนเรียนรู้ที่จะใช้เครื่องมือ AI อย่างมีวิจารณญาณ และมีความรับผิดชอบต่อสังคม โดยการรู้เท่าทัน AI ถือเป็นส่วนหนึ่งของ ทักษะแห่งศตวรรษที่ 21 ที่จำ�เป็นสำ�หรับพลเมืองในอนาคต ผู้เชี่ยวชาญ จาก OECD ได้ยกตัวอย่างว่าขณะนี้ OECD กำ�ลังพัฒนากรอบสมรรถนะ ด้านการรู้เท่าทัน AI และสื่อดิจิทัล (AI & Media Literacy Framework) เพื่อนำ�ไปใช้ในการประเมิน PISA ในอนาคต ซึ่งบ่งชี้ว่าความสามารถด้านนี้ ได้รับการยอมรับว่าเป็นทักษะสำ�คัญระดับสากล นอกจากด้านความรู้เท่าทัน AI แล้ว วิทยากรในที่ประชุมยังชี้ว่า การปรับปรุงเนื้อหาหลักสูตรควรครอบคลุมถึงการบูรณาการทักษะดิจิทัล และเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนเนื้อหาที่ส่งเสริมการคิดเชิงวิพากษ์ และการแก้ปัญหาเชิงสร้างสรรค์ในบริบทที่ AI มีบทบาทสูง ตัวอย่างเช่น หลักสูตรควรสอนให้ผู้เรียนเข้าใจถึงผลกระทบของ AI ต่อสังคม เศรษฐกิจ และชีวิตประจำ�วัน รวมถึงประเด็นจริยธรรมของการใช้ AI เช่น อคติของ อัลกอริทึมและความเป็นส่วนตัวของข้อมูล การเน้นทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ มีความสำ�คัญอย่างยิ่งเพราะผู้เรียนจำ�เป็นต้องมีความสามารถในการประเมิน ความน่าเชื่อถือของข้อมูลและผลลัพธ์ที่ได้จากระบบ AI ไม่ใช่เป็นเพียง ผู้ใช้เทคโนโลยีแบบถูกชี้นำ�แต่ฝ่ายเดียว กล่าวได้ว่าหลักสูตรใหม่ต้องมุ่งสร้าง ผู้เรียนที่รู้เท่าทันและปรับตัวได้ในยุค AI คือมีทั้งความรู้ด้านเทคนิคและ วิจารณญาณเชิงจริยธรรมควบคู่กัน กรณีศึกษาจากต่างประเทศ: สโลวาเกียได้นำ� AI มาใช้ยกระดับ ภาพ 1 President Peter Pellegrini (stock photo by TASR) องค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) ได้จัดการประชุม Global Forum on the Future of Education and Skills 2040 ครั้งที่ 8 ณ กรุงบราติสลาวา สาธารณรัฐสโลวัก ระหว่างวันที่ 24 - 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2568 ในรูปแบบพบปะและออนไลน์ การประชุมครั้งนี้มุ่งเน้นหัวข้อ “Curriculum Transformation in the Era of AI: Changing What to Learn and How to Teach” เพื่อถกเถียงการปรับหลักสูตรในยุคปัญญาประดิษฐ์ โดยให้ความสำ�คัญทั้งด้าน “จะเรียนรู้อะไร” และ “จะสอนอย่างไร” ครอบคลุมประเด็นสำ�คัญ เช่น การบูรณาการ ความรู้เท่าทัน AI (AI Literacy) การปรับบทบาทครู และความร่วมมือข้ามภาคส่วนเพื่อขับเคลื่อนการปฏิรูป การศึกษา การประชุมครั้งนี้ดึงดูดผู้กำ�หนดนโยบาย นักการศึกษา ครู อาจารย์ นักเรียน ภาคเอกชน และองค์กร พลเมืองจากหลายประเทศมาร่วมแลกเปลี่ยนแนวปฏิบัติที่เป็นเลิศเพื่อออกแบบอนาคตของหลักสูตรให้เท่าทัน การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี AI ที่กำ�ลังมีบทบาทเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว