นิตยสาร สสวท. ฉบับที่ 258

ปีที่ 54 ฉบับที่ 258 มกราคม - กุมภาพันธ์ 2569 | 3 ปีที่ 54 ฉบับที่ 258 มกราคม - กุมภาพันธ์ 2569 ในโลกที่ข้อมูลหลั่งไหลอย่างรวดเร็ว เส้นแบ่งระหว่างความจริงกับความเชื่อเลือนรางลงทุกขณะ วิทยาศาสตร์เทียมแทรกตัวอยู่ในชีวิตประจำ�วันอย่างแนบเนียน ทั้งในสื่อออนไลน์ โฆษณา และคำ�บอกเล่าที่ ฟังดูน่าเชื่อถือ การเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 จึงไม่อาจหยุดอยู่แค่การ “รู้คำ�ตอบ” แต่ก้าวไปสู่การตั้งคำ�ถาม ตรวจสอบหลักฐาน และคิดอย่างมีเหตุผล นิตยสารเล่มนี้ชวนผู้อ่านออกเดินทางทางความคิดผ่านการเรียนรู้ ที่เปิดกว้างและท้าทายเพื่อจุดประกายความคิดสร้างสรรค์และพัฒนาการคิดวิเคราะห์อย่างเป็นระบบ โดยมี เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI ทำ�หน้าที่เป็น “ผู้ช่วยคิด” มากกว่าจะเป็นผู้ให้คำ�ตอบสำ�เร็จรูป การใช้ AI อย่างรู้เท่าทัน ไม่เพียงช่วยขยายมุมมองและสร้างทางเลือกใหม่ๆ แต่ยังเป็นเครื่องมือฝึกการตั้งคำ�ถาม เปรียบเทียบ เหตุผล และสะท้อนกระบวนการคิดของตนเอง อย่างไรก็ตาม การพัฒนาเด็กอย่างเป็นองค์รวมผ่านการเล่น และทำ�กิจกรรมตามระดับการพัฒนาของเด็กยังคงมีความสำ�คัญเพราะการเล่นคือ การเรียนรู้ การทดลอง ลองผิด ลองถูก และการลงมือทำ� ล้วนเป็นพื้นที่ปลอดภัยให้ความคิดของเด็กได้เติบโต กิจกรรมอย่างเช่น Quark Puzzle จึงไม่ได้เป็นเพียงเกมหรือปริศนาแต่เป็นเวทีให้ผู้เรียนได้ฝึกคิดเชิงตรรกะ แก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ และ อธิบายเหตุผลของตนเองผ่านประสบการณ์ตรง แนวคิดเหล่านี้สอดคล้องกับทิศทางการศึกษาในรายงาน OECD ปี 2020 ที่ชี้ชัดว่า การศึกษายุคใหม่ต้องมุ่งพัฒนาสมรรถนะของมนุษย์เป็นศูนย์กลางเทคโนโลยี AI ควรต้องใช้ เพื่อเสริมพลังการคิด การตัดสินใจ และความรับผิดชอบต่อสังคม ไม่ใช่ลดทอนบทบาทของผู้เรียน นิตยสารเล่มนี้ จึงไม่เพียงนำ�เสนอความรู้ แต่เปิดพื้นที่ให้ผู้อ่านได้คิด ตั้งคำ�ถาม เล่น ทดลอง และเรียนรู้อย่างมีความหมาย เพื่อเตรียมพร้อมสำ�หรับโลกอนาคต อาทิ วิทยาศาสตร์เทียม (Pseudoscience) ความเชื่อที่ดูคล้าย วิทยาศาสตร์ พัฒนาการคิดวิเคราะห์ของผู้เรียนผ่านปฏิกิริยาไฮโดรลิซิสของเกลือ ใช้ AI อย่างไรให้เป็น “เพื่อนคู่คิด” ไม่ใช่ “ผู้คิดแทน” 4Q พลังความฉลาดรอบด้านกุญแจสู่ความความสำ�เร็จในชีวิตและการทำ�งาน จุดประกายความคิดสร้างสรรค์ด้วย DIY Tinker Maker เพื่อพัฒนาทักษะการออกแบบสำ�หรับนักเรียนระดับ ชั้นประถมศึกษา สถิติค่าสุดขีด ค่าที่บอกอนาคตโลกสถิติกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ รวมทั้งเนื้อหา ที่น่าสนใจและมีคุณค่าอีกหลายบทความที่เป็นประโยชน์กับครู นักการศึกษา และบุคคลทั่วไป นิตยสาร สสวท. ยังคงเปิดโอกาสให้นักวิชาการ ครู อาจารย์ ส่งบทความที่เกี่ยวข้องมานำ�เสนอเช่นเดิม โดยผู้สนใจสามารถส่งบทความมาได้ที่ e-mail: rmane@ipst.ac.th หรือ rmane2511@gmail.com และ สามารถติดตามนิตยสาร สสวท. ฉบับออนไลน์ได้ที่ emagazine.ipst.ac.th และ Facebook: http:// facebook.com/ipstmag หวังว่าทุกท่านยังคงติดตามนิตยสารต่อไป และหากมีข้อเสนอแนะใดๆ ก็สื่อสาร มาได้ตลอดเวลา เจ้าของ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) 924 ถนนสุขุมวิท แขวงพระโขนง เขตคลองเตย กรุงเทพมหานคร 10110 โทรศัพท์: 0-2392-4021 ต่อ 2251 วัตถุประสงค์ 1. เผยแพร่และส่งเสริมความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และเทคโนโลยีให้แก่ครูและผู้สนใจทั่วไป 2. เผยแพร่กิจกรรมและผลงานของ สสวท. 3. เสนอความก้าวหน้าของวิทยาการในด้านการศึกษาวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และเทคโนโลยีที่จะสนับสนุนนการศึกษาของ ชาติให้ทันกับเหตุการณ์ปัจจุบัน 4. แลกเปลี่ยนและรับฟังความเห็นต่างๆ เกี่ยวกับความรู้ทางวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และเทคโนโลยี จากครูและผู้สนใจ ทั่วไป (ข้อเขียนทั้งหมดเป็นความเห็นอิสระของผู้เขียน มิใช่ของ สสวท. หากข้อเขียนใดผู้อ่านเห็นว่าได้มีการลอกเลียนแบบ หรือแอบอ้างโดยปราศจากการอ้างอิง กรุณาแจ้งให้กองบรรณาธิการทราบด้วยจักเป็นพระคุณยิ่ง) คณะที่ปรึกษา ประธานกรรมการ สสวท. ผู้อำ�นวยการ สสวท. รองผู้อำ�นวยการ สสวท. หัวหน้ากองบรรณาธิการ ขจีรัตน์ ปิยกุล กองบรรณาธิการ ผู้ช่วยผู้อำ�นวยการ ผู้อำ�นวยการสาขา/ฝ่าย ผู้เชี่ยวชาญพิเศษ/ผู้เชี่ยวชาญ ดร.ขจิต เมตตาเมธา จินดาพร หมวกหมื่นไวย ดร.ดวงกมล เบ้าวัน ดร.บัญชา ธนบุญสมบัติ ดร.ประวีณา ติระ ดร.ภัทรวดี หาดแก้ว ดร.รณชัย ปานะโปย ดร.สนธิ พลชัยยา ดร.อรสา ชูสกุล ผู้ช่วยกองบรรณาธิการ จิรวัฒน์ นิยะมะ จิราภรณ์ เจริญยิ่ง เทอด พิธิยานุวัฒน์ รัชนีกร มณีโชติรัตน์ สินีนาฏ จันทะภา สิริมดี นาคสังข์ สุประดิษฐ์ รุ่งศรี ขจีรัตน์ ปิยกุล หัวหน้ากองบรรณาธิการ ปีที่ 54 ฉบับที่ 258 มกราคม - กุมภาพันธ์ 2569 | 1 ปที่ 54 ฉบับที่ 258 มกราคม - กุมภาพันธ 2569 ใช้AI อย่างไร ให้เป็น “เพื่อนคู่คิด” ไม่ใช่ “ผู้คิดแทน” วิทยาศาสตร์เทียม (Pseudoscience) ความเชื่อที่ดูคล้ายวิทยาศาสตร์ OECD 2040 ชี้ทางห้องเรียนอัจฉริยะ ครูนำาทาง ผู้เรียนก้าวทันAI 4Qพลังความฉลาดรอบด้าน กุญแจสู่ความสำาเร็จในชีวิตและการทำางาน สถิิติิค่่าสุุดขีีด ค่่าทีี่่บอกอนาคตโลก