นิตยสาร สสวท. ฉบับที่ 258

ปีที่ 54 ฉบับที่ 258 มกราคม - กุมภาพันธ์ 2569 | 33 และนักเรียนสะท้อนความคิดสิ่งที่ได้เรียนรู้จากประสบการณ์การทำ� กิจกรรม ดังนี้ 1) นักเรียนและครูร่วมกันจัดนิทรรศการเสียงเล็กๆ จากรอบบ้าน ภายในโรงเรียนหรือในชุมชน โดยนำ�เสนอผลงานผ่านสื่อที่หลากหลาย และเปิดโอกาสให้คนในชุมชนเข้าร่วมชมผลงานและให้ข้อเสนอแนะ 2) หลังจากนำ�เสนอ นักเรียนเขียนอนุทินสะท้อนความคิดว่า ตนเองได้เรียนรู้อะไรจากกิจกรรมบ้าง และมีสิ่งใดที่นักเรียนอยากทำ�ต่อไป อีกบ้าง บทสรุป เสียงเล็กๆ ที่เริ่มจากความผูกพันกับคลองหลังบ้าน อาจดูเบา ในตอนแรก แต่เมื่อครูเปิดพื้นที่ให้เด็กๆ ได้เรียนรู้และเล่าเรื่องราว ความทรงจำ�ประกอบกับการลงมือปฏิบัติจริงและเก็บข้อมูลหลักฐาน ทางวิทยาศาสตร์ มันกลับก้องกังวานขึ้นในใจผู้ฟัง ภายใต้การศึกษา อิงสถานที่ พื้นที่ชีวิตของนักเรียนกลายเป็นห้องทดลองจริงที่เปิดโอกาส ให้พวกเขาค้นพบ เข้าใจ และสื่อสารเรื่องสิ่งแวดล้อมจากมุมมองของ ตนเอง การเรียนรู้เรื่องสิ่งแวดล้อมจึงไม่ใช่แค่การส่งต่อข้อมูลหรือ การจดจำ�เนื้อหา แต่คือการปลุกความสัมพันธ์ระหว่างคนกับสิ่งแวดล้อมให้ กลับมามีชีวิต เมื่อเสียงเล็กๆ เหล่านั้นถูกร้อยรวมกัน มันจะกลายเป็น พลังแห่งการอนุรักษ์ที่เติบโตจากเสียงและหัวใจของนักเรียนเอง การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมด้านสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นจากการลงมือ ปฏิบัติจริง การสังเกตพฤติกรรมที่เปลี่ยนแปลงไปของคนในชุมชน เพื่อใช้ เป็นข้อมูลในการติดตามและสะท้อนผลการดำ�เนินงาน เพื่อสังเกตพฤติกรรม ที่เปลี่ยนแปลง และส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงคุณภาพสิ่งเเวดล้อม 3) นักเรียนนำ�ข้อมูลที่ได้จากการลงมือปฏิบัติ นำ�เสนอด้วย วิธีการต่างๆ อาทิ คลิปวีดิทัศน์สั้น เรื่อง เสียงจากคลองหลังบ้าน เพื่อ ถ่ายทอดผลการตรวจคุณภาพน้ำ�และแนวคิดการอนุรักษ์ การทำ�กราฟฟิก เพื่ออธิบายการเกิดน้ำ�เสียรวมถึงการรณรงค์ หรือใช้ Podcast เพื่อสื่อสาร เสียงของนักเรียนให้ช่วยกันอนุรักษ์น้ำ� และเห็นถึงข้อมูลของคุณภาพน้ำ� หรือบอร์ดนำ�เสนอการสร้างโครงงานนวัตกรรมเครื่องเก็บขยะอัตโนมัติ ในคลอง โดยครูคอยให้คำ�แนะนำ�เเละอำ�นวยความสะดวกแก่นักเรียน การสื่อสารดังกล่าวเปิดโอกาสให้นักเรียนถ่ายทอดทั้งข้อมูลเชิงวิทยาศาสตร์ ความรู้สึก ความห่วงใย และความรับผิดชอบต่อแหล่งน้ำ�ในชุมชนของ ตนเอง 4) นักเรียนนำ�เสนอผลงานสิ่งที่ตนเองได้ปฏิบัติ และอภิปราย ร่วมกัน 5. ขั้นนำ�เสนอและประเมินผลงานด้านสิ่งแวดล้อม : ขั้นตอนนี้ ครูจัด กิจกรรมเพื่อประเมินผลงานและนำ�เสนอผลงานในการลงมือปฏิบัติงาน โดยประสานงานกับชุมชนเพื่อเปิดเวทีในการจัดเเสดงผลงาน นักเรียน จัดเตรียมนิทรรศการจากการดำ�เนินงานของตนเองเพื่อเผยแพร่สู่ชุมชน Granit-Dgani, D. (2021). Paths to Place-based Education . The Mofet Institute. as cited in Yemini, M. & Engel, L. & Ben Simon, A. (2025). Place-based Education–a Systematic Review of Literature. Educational Review, 77 (2): 640-660. OpenAI. (2026). ChatGPT (5.2 version) [Large language model]. https://chatgpt.com/share/69688f81-c93c-800f-a678-76d8a7644ec7. Sobel, D. (2005). Place-based Education: connecting classrooms & communities (2nd ed.) . The Orion Society. บรรณานุกรม ภาพ 7 การวางแผนปรับปรุงคลองและการลงมือปฏิบัติกิจกรรมอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม (OpenAI, 2026)