นิตยสาร สสวท. ฉบับที่ 258

42 | นิตยสาร สสวท. ปัจจุบันสภาพแวดล้อมและสภาพอากาศเปลี่ยนแปลงทำ�ให้ ประเทศไทยเป็นประเทศหนึ่งที่ถูกจัดอันดับว่าเป็นประเทศที่อยู่ในกลุ่ม ที่มีความเสี่ยงสูงที่จะได้รับผลกระทบจากความแปรปรวนของสภาพอากาศ อุณหภูมิอากาศที่สูง รูปแบบการตกของฝนที่ผิดปกติและความถี่การตก ของฝนเปลี่ยนไป การเกิดพายุที่รุนแรงและมีความถี่เพิ่มขึ้น ความรุนแรง และผลกระทบของภัยพิบัติเพิ่มขึ้น รวมถึงการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ ที่ดิน การออกแบบอาคารบ้านเรือนและการตั้งถิ่นฐานบ้านเรือนจึงต้อง ปรับเปลี่ยนโดยอาศัยความรู้ทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสมัยใหม่ ร่วมกับองค์ความรู้ภูมิปัญญาที่มีอยู่เดิม ตัวอย่างเช่น ในชุมชนเมืองที่มี สภาพเป็นเกาะความร้อน (Heat Island) ทำ�ให้อุณหภูมิอากาศเฉลี่ย ในชุมชนเมืองสูงกว่าพื้นที่ป่าหรือชนบท แนวทางการแก้ปัญหาโดยใช้ ความรู้วิทยาศาสตร์ร่วมกับภูมิปัญญาดั้งเดิมของไทย เช่น การสร้างพื้นที่ สีเขียวที่จะช่วยลดอุณหภูมิอากาศ สวนแนวตั้งหรือดาดฟ้าสีเขียวเพื่อลด อุณหภูมิอาคาร หรือการปลูกต้นไม้ช่วยดักจับฝุ่นและลดมลพิษในเขตเมือง (ภาพ 2 ก และ ข) การสร้างบ้านที่ใช้วัสดุที่ช่วยลดอุณหภูมิอากาศในบ้าน ติดตั้งหลังคา Solar Rooftop เพื่อใช้ประโยชน์จากพลังงานแสงอาทิตย์ ซึ่งเป็นพลังงานสะอาดในการผลิตกระแสไฟฟ้าแต่ละครัวเรือน เลือกใช้ วัสดุที่ช่วยลดอุณหภูมิอากาศในบ้าน เช่น อิฐมวลเบา สีสะท้อนความร้อน หรือกระจกกันรังสียูวี การคำ�นึงถึงทิศทางลมและแสงเพื่อวางตำ�แหน่ง หน้าต่างให้การไหลเวียนของอากาศภายในอาคารเหมาะสมกับผู้อยู่อาศัย ตลอดวันและลดการใช้พลังงานไฟฟ้า ส่วนชุมชนหรือพื้นที่ที่มีความเสี่ยง ที่จะได้รับผลกระทบจากการกัดเซาะชายฝั่งหรือการพังทลายของดินมี การอนุรักษ์ป่าชายเลนหรือปลูกพืชคลุมดินเพื่อป้องกันการกัดเซาะชายฝั่ง หรือหน้าดินพังทลายซึ่งมีประสิทธิภาพและยั่งยืนกว่าคอนกรีต นอกจากนี้ การเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินจากพื้นที่สีเขียวเป็นชุมชนจะทำ�ให้ น้ำ�ซึมผ่านดินลดลง การสร้างแก้มลิงหรือบ่อหน่วงน้ำ�จะช่วยเก็บกักน้ำ�ฝน ไว้ใช้ในยามจำ�เป็นหรือชะลอความเร็วของน้ำ�ในช่วงที่มีปริมาณฝนมาก ภาพ 2 ก ต้นไม้ลดฝุ่นละอองและมลพิษในเขตเมือง ที่มา: ศูนย์องค์ความรู้ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ภาพ 2 ข วิธีดูดสารพิษในอากาศของต้นไม้ ที่มา: บ้านและสวน ภาพ 1 ค เรือนไทยภาคกลาง ที่มา: https://www.facebook.com/photo/?fbid=840268286357644&set=a.660755657642242 ภาพ 1 ง เรือนไทยภาคใต้ ที่มา: https://www.facebook.com/photo/?fbid=840268286357644&set=a.660755657642242