นิตยสาร สสวท. ฉบับที่ 258

ปีที่ 54 ฉบับที่ 258 มกราคม - กุมภาพันธ์ 2569 | 43 สสวท. ได้พัฒนากิจกรรมที่ใช้ความรู้เกี่ยวกับบ้านเรือนที่ แตกต่างกันในแต่ละสภาพอากาศและสภาพภูมิประเทศ เช่น พื้นที่อยู่ บริเวณพื้นที่สูง พื้นที่ที่ใน 1 ปีมีฝนตก 8 เดือนซึ่งมีโอกาสเกิดน้ำ�ไหล หลากและน้ำ�ท่วมบ่อยครั้ง พื้นที่ที่มีอากาศเย็นเกือบทั้งปี พื้นที่ที่มี แสงส่องผ่านเข้าบ้านในทิศตะวันตก นักเรียนจะได้ออกแบบบ้านเรือนที่ตั้งอยู่ ในพื้นที่ต่างๆ ที่มีข้อจำ�กัดด้านสภาพอากาศและสภาพภูมิประเทศ ส่งเสริมให้นักเรียนได้นำ�ความรู้เกี่ยวกับสภาพอากาศและภูมิอากาศไป ประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำ�วัน ส่วนอีกกิจกรรมจะให้นักเรียนลงมือจำ�ลอง และสังเกตสถานการณ์การตกของฝนและโอกาสเกิดดินถล่ม ดังภาพ 3 สามารถศึกษาเพิ่มเติมได้ที่หนังสือกิจกรรมการเรียนรู้การเปลี่ยนแปลง ภูมิอากาศ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 - 6 กรนภา ยังคง. (2561). การศึกษาประโยชน์ด้านภูมิอากาศจุลภาคของการวางแผนและออกแบบต้นไม้ในเขตเมืองเพื่อส่งเสริมเมืองน่าเดิน: กรณีศึกษาเขตพระนคร. วิทยานิพนธ์ มหาบัณฑิตสาขาวิชาการผังเมืองคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และการผังเมือง มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ปีการศึกษา 2561. สืบค้นเมื่อ 20 มกราคม 2569, จาก https://ethesisarchive.library.tu.ac.th/thesis/2018/TU_2018_6016031145_10430_11153.pdf. กองขับเคลื่อนการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อมร่วมกับมูลนิธิสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย. (2568, 14 กรกฎาคม). การปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ. เอกสารประกอบการประชุมการเผยแพร่แนวทางการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย ต่อการพัฒนาดัชนีความเสี่ยงด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศสำ�หรับประเทศไทย. เอกสารเผยแพร่ภายใต้โครงการพัฒนาแนวทางและศักยภาพในการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลง สภาพภูมิอากาศ. บ้านและสวน. (2563). รู้จักเอกลักษณ์เรือนไทย 4 ภาค เหนือ/กลาง/อีสาน/ใต้. สืบค้นเมื่อ 20 มกราคม 2569, จาก https://www.baanlaesuan.com/178487/houses/vernacular_ architecture/. บ้านและสวน. (2562). วิธีดูดสารพิษในบ้านด้วยต้นไม้ฟอกอากาศ. สืบค้นเมื่อ 20 มกราคม 2569, จาก https://www.baanlaesuan.com/139157/plant-scoop/air-purification-tree/. ศูนย์องค์ความรู้ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2567). ต้นไม้ลดฝุ่นละอองและมลพิษในเขตเมือง. สืบค้นเมื่อ 20 มกราคม 2569, จาก https://hub.mnre.go.th/th/knowledge/ detail/65682. สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาสตร์และเทคโนโลยี. (2565). หนังสือกิจกรรมการเรียนรู้การเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4-6. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์อินเตอร์เอ็ดดูเคชั่น ซัพพลายส์ จำ�กัด. อัจฉริยะ ทิพเนตร และจีรศักดิ์ เกื้อสมบัติ. (2569, มกราคม-เมษายน). การตอบสนองของสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นกับสภาพอากาศร้อนชื้นกรณีศึกษา เอเชียตะวันออกเฉียงใต้. วารสารสถาปัตยกรรม การออกแบบและการก่อสร้างคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ ผังเมืองและนฤมิตศิลป์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, ฉบับที่1. สืบค้นเมื่อ 19 มกราคม 2569, จาก https://so02.tci-thaijo.org/index.php/Jadc/article/view/279209/187882. บรรณานุกรม ภาครัฐได้วางแนวทางการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลง สภาพภูมิอากาศด้านการตั้งถิ่นฐานและความมั่นคงมนุษย์เพื่อลดความเสี่ยง และความรุนแรงของผลกระทบออกเป็น 3 ระดับ คือ ระดับ 1 การปรับตัวเชิงนโยบาย กล่าวถึงนโยบายด้านกายภาพ และโครงสร้างพื้นฐานที่กำ�หนดแนวทางการใช้ประโยชน์ที่ดิน ผังเมือง พื้นที่สีเขียว พื้นที่รับน้ำ� การออกแบบโครงสร้างพื้นฐานที่สอดคล้องกับ ธรรมชาติ เช่น ถนน ระบบระบายน้ำ� และระบบชลประทานเพื่อเพิ่ม ความสามารถในการรองรับสภาพอากาศสุดขั้ว (Extreme Weather) ภัยพิบัติ และความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ร่วมกับ นโยบายด้านแผนงานและงบประมาณและนโยบายด้านระบบข้อมูล ระดับ 2 การปรับตัวของเมืองและชุมชน การปรับตัวของเมือง และชุมชน ประกอบด้วย ด้านการวางผังเมือง ด้านโครงสร้างพื้นฐานที่ ยืดหยุ่น ด้านการฟื้นฟูและดูแลรักษาระบบนิเวศ ร่วมกับด้านระบบเตือนภัย และความพร้อมรับมือภัยพิบัติ ด้านการมีส่วนร่วมของชุมชนในการขับเคลื่อน และด้านเครือข่ายความร่วมมือข้ามภาคส่วน ซึ่งเมืองและชุมชนจะต้อง ทำ�งานร่วมกัน เป็นผู้วางระบบเมืองและสภาพแวดล้อมให้สมาชิกในชุมชน ปลอดภัยจากภัยพิบัติและการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ ระดับ 3 การปรับตัวระดับบุคคล ประกอบด้วย ด้านการสร้าง ถิ่นฐานและสิ่งปลูกสร้าง ซึ่งประชาชนจะเป็นผู้ลงมือปฏิบัติที่จะลดความเสี่ยง และความรุนแรงของภัยพิบัติ เช่น หลีกเลี่ยงการอยู่อาศัยในพื้นที่เสี่ยงต่อ ดินถล่ม พื้นที่ลาดเชิงเขา พื้นที่ที่มีแนวโน้มเกิดน้ำ�ท่วม การใช้วัสดุและ ออกแบบอาคารสิ่งปลูกสร้างที่รองรับภัยพิบัติร่วมกับด้านอาชีพและการ ดำ�รงชีวิตและด้านการเรียนรู้และการมีส่วนร่วม แนวทางการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ภาครัฐ ได้วางแนวทางจะสำ�เร็จได้ต้องอาศัยความร่วมมือในการขับเคลื่อนของ ทุกระดับไปด้วยกันโดยภาครัฐเป็นผู้วางนโยบายและสนับสนุนงบประมาณ ชุมชนและประชาชนลงมือตามแนวทางเพื่อความปลอดภัยและลดความเสี่ยง ต่อภัยพิบัติที่จะเกิดขึ้น ภาพ 3 การจำ�ลองการตกของฝนและการเกิดดินถล่ม ที่มา: สสวท.