นิตยสาร สสวท. ฉบับที่ 258

ปีที่ 54 ฉบับที่ 258 มกราคม - กุมภาพันธ์ 2569 | 47 การจัดกิจกรรมในแต่ละสัปดาห์มีความยืดหยุ่น เนื่องจากครูจะมี การวางแผนร่วมกันกับเด็ก โดยเปิดโอกาสให้เด็กได้เสนอและเลือกกิจกรรม ที่อยากทำ�หรือสิ่งที่อยากเล่น สะท้อนถึงการให้ความสำ�คัญกับบทบาท ของเด็กในฐานะมนุษย์ที่มีศักยภาพในตนเองซึ่งควรได้รับการยอมรับและ เคารพตามปรัชญาการศึกษาของเฟรอเบล นอกจากกิจกรรมดังกล่าวแล้ว แน่นอนว่าเด็กๆ จะได้เล่นกับ “ชุดของขวัญแห่งการเล่น (Spielgaben)” จากเฟรอเบลซึ่งเป็นของเล่นที่พบได้ในทุกห้องเรียนทั้งบนชั้นและในชั้น ที่เด็กสามารถหยิบเล่นได้สะดวก (ภาพ 14 - 16) ผู้ดูแลโรงเรียนเล่าว่า ครูจะให้เด็กเลือกเล่นอิสระ และครูจะร่วมเล่นกับเด็ก รวมทั้งให้คำ�แนะนำ� ช่วยเหลือหากเด็กต้องการ แต่หากเด็กไม่ได้เป็นผู้ริเริ่มด้วยตนเอง ครูจะใช้ เทคนิคโดยเล่นให้เด็กเห็นก่อนเพื่อกระตุ้นความสนใจและเชื้อเชิญให้เด็กๆ มาร่วมเล่นด้วยกัน นอกจากนี้ ในห้องยังมีวัสดุธรรมชาติ เศษวัสดุเหลือใช้ อุปกรณ์สำ�หรับงานศิลปะ อุปกรณ์ดนตรี เกมการศึกษา บอร์ดเกม หุ่น ตุ๊กตา สำ�หรับการเล่นอีกด้วย ผู้ดูแลโรงเรียนเล่าถึงวิธีการที่ครูใช้ในการติดตามความก้าวหน้า ของพัฒนาการและการเรียนรู้ของเด็กๆ ไม่ว่าจะเป็นการสังเกต ผลงานเด็ก ภาพถ่าย และมีการรายงานกับผู้ปกครอง ซึ่งแม้จะไม่ได้ใช้คำ�ว่า “ประเมิน (Assessment)” โดยตรง แต่วิธีการเหล่านั้นสอดคล้องกับการประเมิน ระหว่างการเรียนรู้ และการประเมินตามสภาพจริงด้วยวิธีการที่หลากหลาย และมีการประเมินความก้าวหน้าของพัฒนาการเด็กปีละครั้ง นอกจากนี้ ครูจะมีการจัดทำ�จดหมายเพื่อบันทึกความก้าวหน้าของสิ่งที่เด็กทำ�ได้ โดยชื่นชมว่าเด็กทำ�อะไรได้ดีขึ้นบ้าง เช่น ต่อจิ๊กซอว์ครั้งแรกได้ สิ่งที่น่าสนใจ คือ เด็กๆ มีสิทธิ์เลือกว่าตนเองอยากจะให้ใครดูบ้าง สะท้อนให้เห็นถึง การเคารพในสิทธิของเด็กอย่างชัดเจน การจัดสภาพแวดล้อมภายในและภายนอกห้องเรียน ห้องเรียนทุกห้องจะมีหน้าต่างบานใหญ่ที่ช่วยให้แสงสว่างจาก ธรรมชาติส่องอย่างทั่วถึงและอากาศถ่ายเทช่วยให้ปลอดโปร่ง เฟอร์นิเจอร์ ส่วนใหญ่ทำ�จากไม้ให้ความรู้สึกเป็นธรรมชาติ ผนังห้องสีอ่อนและโล่ง สะอาดตาช่วยให้รู้สึกผ่อนคลาย ขนาดของเฟอร์นิเจอร์และสื่อต่างๆ ถูกจัดวางในระดับความสูงของเด็กทำ�ให้เด็กสามารถหยิบจับใช้งาน ได้สะดวกสะท้อนให้เห็นถึงการให้ความสำ�คัญกับเด็กในฐานะเจ้าของบ้าน ภาพ 14-16 ของขวัญแห่งการเล่นจากเฟรอเบลบนชั้นและในชั้น รวมทั้งเกมและของเล่นอื่น ๆ แห่งนี้ ภายในห้องเรียนมีการจัดแบ่งชัดเจน ทั้งพื้นที่ทำ�กิจกรรม พื้นที่เล่น พื้นที่เก็บของใช้ส่วนตัวของเด็ก (ภาพ 17) พื้นที่สำ�หรับพักผ่อน (ภาพ 18) บางห้องจัดเป็นมุมใกล้ระเบียงให้แสงธรรมชาติส่องถึง บางห้องมีการโยงผ้าเพื่อสร้างบรรยากาศที่อบอุ่น ภายในห้องเรียนยังมี พื้นที่ของครู (ภาพ 19) โดยในแต่ละห้องเรียนมีการตกแต่งที่แตกต่างกัน ออกไป แต่สิ่งที่พบเหมือนกันในทุกห้องเรียนคือ กีต้าร์ที่แขวน อยู่บนผนัง สะท้อนให้เห็นว่าดนตรีเป็นส่วนสำ�คัญของห้องเรียนอนุบาล ตามแนวคิดสวนเด็กของเฟรอเบลที่ให้ความสำ�คัญกับดนตรีและการเต้นรำ� ภาพ 17-19 พื้นที่เก็บของใช้ของเด็ก พื้นที่นั่งเล่น และพื้นที่ของครู