นิตยสาร สสวท. ฉบับที่ 259

14 | นิตยสาร สสวท. โปรตีนหนามสำ�หรับใช้ผลิตวัคซีน โดยมีโจทย์คือ ให้เลือกผลิตวัคซีน ให้เหมาะสมกับพื้นที่การระบาดของไวรัสที่กลุ่มตนเองสุ่มได้ โดยมีข้อมูล ทางพันธุกรรมของไวรัส 3 สายพันธุ์ ให้ศึกษา แล้วให้ปฏิบัติกิจกรรม ดังนี้ • วิเคราะห์ข้อมูลยีนควบคุมการสร้างโปรตีนหนามของไวรัส จำ�นวน 3 แอลลีล เพื่อเลือกไวรัสสายพันธุ์ที่เหมาะสมกับพื้นที่การระบาด ที่สุ่มได้ • ถอดรหัสจาก DNA เป็น mRNA และแปลรหัส จาก mRNA เป็น กรดแอมิโน เมื่อนำ�กรดแอมิโมมาเรียงต่อกันจะได้เป็นสายพอลิเพปไทด์ บทบาทของครู : ให้คำ�แนะนำ�และตรวจสอบความถูกต้องของ การแปลรหัสก่อนดำ�เนินขั้นตอนต่อไป 2. การสร้างแบบจำ�ลองทางความคิด เมื่อทำ�กิจกรรมได้ mRNA จากการถอดรหัสซึ่งมีลำ�ดับนิวคลีโอไทด์ ที่ถูกต้องและได้ลำ�ดับกรดแอมิโนจากการแปลรหัสที่ถูกต้องแล้ว ผู้เรียนจะต้องสร้างแบบจำ�ลองทางความคิดและนำ�เสนอหน้าชั้นเรียน เพื่อ ตรวจสอบว่าแบบจำ�ลองทางความคิดที่สร้างขึ้นสอดคล้องกับแบบจำ�ลอง ทางวิทยาศาสตร์ และมีความถูกต้องทางวิชาการหรือไม่ โดยปฏิบัติดังนี้ • การสร้างแบบจำ�ลองทางความคิด: ระดมความคิดในการสร้าง แบบจำ�ลองทางความคิดร่วมกับสมาชิกกลุ่ม โดยเริ่มจาก mRNA ซึ่งลำ�ดับ นิวคลีโอไทด์บน mRNA ทำ�หน้าที่กำ�หนดชนิดและลำ�ดับของกรดแอมิโน ในสายพอลิเพปไทด์และแปลรหัสจนได้สายพอลิเพปไทด์ ซึ่งแบบจำ�ลอง ทางความคิดนี้สามารถแสดงได้ในรูปแบบภาพหรือแผนผังก็ได้ ภาพ 1 ระดมความคิดสร้างแบบจำ�ลองทางความคิดการสังเคราะห์โปรตีน ภาพ 2 การนำ�เสนอแบบจำ�ลองทางความคิด • การนำ�เสนอและแลกเปลี่ยนความคิดเห็น: นำ�เสนอแบบจำ�ลอง ทางความคิดของแต่ละกลุ่มเพื่อแลกเปลี่ยนข้อเสนอแนะสิ่งที่ต้องแก้ไข จดบันทึกข้อเสนอแนะหรือสิ่งที่ต้องแก้ไขเพื่อนำ�ไปปรับปรุงแบบจำ�ลอง ทางความคิด จนได้แบบจำ�ลองทางความคิดใหม่ที่สอดคล้องกับแบบจำ�ลอง ทางวิทยาศาสตร์ บทบาทของครู : ให้ข้อเสนอแนะสิ่งที่ต้องแก้ไขร่วมกับผู้เรียน ขั้นตอนนี้สำ�คัญมากเพราะช่วยให้ครูสามารถตรวจสอบความเข้าใจของ ผู้เรียนจากการนำ�เสนอแบบจำ�ลองทางความคิดที่สร้างขึ้นว่าสอดคล้อง กับแบบจำ�ลองทางวิทยาศาสตร์ หรือมีความถูกต้องทางวิชาการหรือไม่ อย่างไร 3. การใช้แอปพลิเคชันกับการทำ� Stop Motion หลังจากที่ผู้เรียนได้แก้ไขแบบจำ�ลองทางความคิดตามข้อเสนอแนะ จากชั้นเรียนแล้ว ต่อมาจะต้องร่วมกันออกแบบแบบจำ�ลองการสังเคราะห์ โปรตีน และสร้างแบบจำ�ลองที่อธิบายการสังเคราะห์โปรตีนให้ผู้อื่นเข้าใจ เนื่องจากแบบจำ�ลองทางความคิดที่สร้างขึ้นจะอยู่บนกระดาษเป็นภาพนิ่ง ไม่มีการเคลื่อนที่ทำ�ให้ไม่สามารถทราบได้ว่าผู้เรียนได้มีการเรียงลำ�ดับ ขั้นตอนการสังเคราะห์โปรตีน และใช้องค์ประกอบของแบบจำ�ลองถูกต้อง หรือไม่ จึงให้นำ�เสนอแบบจำ�ลองทางความคิดโดยการสร้าง Stop Motion ซึ่งเป็นการทำ�ให้แบบจำ�ลองทางความคิดที่ไม่สามารถเคลื่อนที่ได้ดูเสมือน เคลื่อนที่ได้อย่างต่อเนื่องโดยใช้โทรศัพท์สมาร์ตโฟนหรือแท็บเล็ตที่มี แอปพลิเคชันสร้าง Stop Motion แล้วจึงอัปโหลดขึ้นไปบนแพลตฟอร์ม เพื่อนำ�เสนอต่อไป ในระหว่างการใช้แอปพลิเคชันสร้าง Stop Motion ผู้เรียนจะได้ ร่วมกันวางแผน และออกแบบการสร้างแบบจำ�ลองทางความคิด การเรียงลำ�ดับการขยับของแบบจำ�ลองที่เป็นองค์ประกอบหลักที่สำ�คัญ เช่น mRNA tRNA ไรโบโซม กรดแอมิโน และหากนำ�ไปใช้ในชั้นเรียน ผู้สอนอาจเตรียมวัสดุ อุปกรณ์ที่เป็นองค์ประกอบของการสังเคราะห์โปรตีน ไว้ล่วงหน้า หรือให้ผู้เรียนจัดเตรียมวัสดุ อุปกรณ์ที่หาได้ง่ายมาสร้างเป็น แบบจำ�ลองทางความคิดตามที่ออกแบบไว้เองก็ย่อมได้