นิตยสาร สสวท. ฉบับที่ 259

ปีที่ 54 ฉบับที่ 259 มีนาคม - เมษายน 2569 | 43 Self-Directed Experimentation : การทดลองด้วยตนเอง เน้น การแก้ไขปัญหาและเรียนรู้ด้วยตนเองจากการลงมือทำ�จริง Iterative Prototyping : การสร้างต้นแบบแบบวนซ้ำ� คือ การทดลอง ทดสอบ และปรับปรุง เพื่อสร้างสิ่งของหรือนวัตกรรมใหม่ Personal Fabrication : การประดิษฐ์ส่วนบุคคล คือ การสร้างสิ่งของ หรือนวัตกรรมใหม่ด้วยตนเอง บทสรุป จากกิจกรรม “ตุ๊กตาล้มลุกท้าทายแรงโน้มถ่วง” ช่วยให้นักเรียน เข้าใจหลักการทางวิทยาศาสตร์เรื่องแรงโน้มถ่วง จุดศูนย์ถ่วง และความมั่นคง ของวัตถุ ผ่านการลงมือคิด ออกแบบ ทดลอง และสร้างชิ้นงานจริงตามแนวคิด DIY Tinker Maker นักเรียนได้ฝึกออกแบบอย่างเป็นระบบ โดยเริ่มจาก การสังเกต ตั้งคำ�ถาม และวางแผนสร้างตุ๊กตาในแบบของตนเองตามแนว DIY จากนั้นลงมือทดสอบ ปรับเปลี่ยน และแก้ไขรูปแบบตามผลที่สังเกตได้ ในขั้น Tinker เพื่อพัฒนาชิ้นงานให้ดีขึ้นอย่างต่อเนื่อง สุดท้ายในขั้น Maker นักเรียนได้นำ�ความรู้จากการทำ�กิจกรรมนี้มาประยุกต์เพื่อสร้าง ผลงานจริงและนำ�เสนออย่างภาคภูมิใจ กิจกรรม “ตุ๊กตาล้มลุกท้าทาย แรงโน้มถ่วง” ตามแนวคิด DIY Tinker Maker จึงช่วยส่งเสริมให้ผู้เรียน เกิดทักษะการออกแบบเชิงสร้างสรรค์ การคิดวิเคราะห์ และความสามารถ ในการแก้ปัญหาอย่างเป็นขั้นตอน พร้อมปลูกฝังเจตคติที่ดีต่อการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์ผ่านการลงมือทำ�จริง Blikstein, P. (2018). Digital Fabrication and ‘Making’ in Education: the democratization of invention. In Voogt, J. & Knezek,G. & Christensen, R. & Lai, K. (Eds.), Handbook of Information Technology in Primary and Secondary Education (pp. 1–21). Springer. Retrieved September 27, 2025, from https://doi.org/10.1007/978-3-319-53803-7_21. Blikstein, P. (2018). Maker Movement in Education: history and prospects. In M. J. de Vries (Ed.), Handbook of Technology Education (pp. 419–434). Springer. Retrieved September 27, 2025, from https://shorturl.asia/omWk7. Cohen, J. & Jones, W. M. & Smith, S. & Calandra, B. (2017). Makification: towards a framework for leveraging the maker movement in formal education.  Journal of Educational Multimedia and Hypermedia, 26 (3): 217 229. Retrieved September 27, 2025, from https://shorturl.asia/q72zj. Dougherty, D. (2012). The Maker Movement. Innovations, technology, governance, globalization, 7 (3), 11–14. Retrieved September 28, 2025, from https://direct.mit.edu- /itgg/article/7/3/11/9719/The-Maker-Movement. Leonard, S. N., et al. (2022). Designing Maker Initiatives for Educational Inclusion. Frontiers in Education, 7 , 1–12. Retrieved October 18, 2025, from https://shorturl.asia/l6M5v. Martin, L. (2015). The Promise of the Maker Movement for Education. Journal of Pre-College Engineering Education Research, 5 (1): 1–14. Retrieved October 18, 2025, from https://doi.org/10.7771/2157-9288.1099. Niederhauser, D. S. & Schrum, L. (2016). Enacting STEM Education for Digital age Learners: the maker movement goes to school. I nternational Journal of Digital Literacy and Digita Competence, 7 (3): 1–12. Retrieved October 18, 2025, from https://shorturl.asia/Z51Mw. Resnick, M. & Rosenbaum, E. (2013). Designing for Tinkerability. In S. K. Card, W. H. Newell, & M. J. F. Pea (Eds.), Learning in the Making: the design of digital tools for creative learning (pp. 163–178). MIT Press. Rouse, R., et al. (2022). Taking the Maker Movement to School: a systematic review. Computers & Education, 181 , 104430. Retrieved October 18, 2025, from https://doi.org/10.1016/j.compedu.2022.104430. Watson, H. R. (2012). DIY Learning: motivations, methods, and communities . Routledge. บรรณานุกรม วิทยาศาสตร์ ครูจำ�เป็นต้องเข้าใจถึงความสัมพันธ์ของแต่ละองค์ประกอบ ซึ่งสรุปได้ดังภาพ 6 ภาพ 6 กรอบแนวคิด DIY Tinker Maker (Cohen et al., 2017) โดยความความหมายของคำ�ต่างๆ ในภาพ 6 สรุปได้ดังนี้ DIY (Do It Yourself) : การลงมือทำ�สิ่งต่างๆ ด้วยตนเอง Tinker : การทดลอง ทดสอบ แก้ไข หรือการลองผิดลองถูก Maker : ผู้สร้างหรือผู้ประดิษฐ์สิ่งของ สร้างสรรค์สิ่งใหม่ DIY Tinker Maker : กระบวนการเรียนรู้เชิงสร้างสรรค์ที่เน้น การลงมือทำ� ทดลอง ทดสอบ ปรับปรุง และสร้างสิ่งใหม่ด้วยตนเอง โดยอาศัย ความอยากรู้อยากลองและการเรียนรู้จากประสบการณ์ตรง