นิตยสาร สสวท. ฉบับที่ 259

ปีที่ 54 ฉบับที่ 259 มีนาคม - เมษายน 2569 | 45 ครั้งหนึ่งผู้เขียนได้รับโอกาสไปรับการอบรมด้านการศึกษาที่สถาบัน Europass Academy ณ เมืองเฮลซิงกิ ประเทศฟินแลนด์ ทำ�ให้ได้เปิดมุมมองและได้ทำ�ความเข้าใจเกี่ยวกับการศึกษาของประเทศนี้ ประเทศฟินแลนด์ มีประชากร 5.6 ล้านคนโดยประมาณ เป็นประเทศที่ประชากรมีความสุขที่สุดในโลก 8 ปีติดต่อกัน (ThisisFINLAND, 2025) และเป็นประเทศที่ได้รับการยอมรับด้านการศึกษา ได้คะแนน PISA สูงติดต่อกันยาวนานหลายปี ดังภาพ 1 น่าสงสัยว่าปัจจัยใดที่ทำ�ให้การศึกษาประเทศฟินแลนด์ประสบความสำ�เร็จ ระบบการศึกษาให้ความสำ�คัญกับ อะไร และมีการจัดการเรียนการสอนแบบใด เราจะมาไขข้อสงสัยนี้ไปด้วยกัน 1. แนวคิดในการพัฒนาคนของฟินแลนด์ ฟินแลนด์เป็นประเทศที่ให้คุณค่ากับความไว้วางใจ (Trust) เป็นอย่างมาก สิ่งนี้สะท้อนผ่านบริบทในห้องเรียนและบริบทในสังคม ในบริบทระดับห้องเรียน ครูได้รับความไว้วางใจว่าจะนำ�เสนอสิ่งที่ดีที่สุด ให้กับนักเรียนในห้องเรียนของตนเองจึงทำ�ให้ครูมีอิสระ (Autonomy) ในการออกแบบแนวทางการจัดการเรียนการสอนในห้องเรียนของตนเอง เพราะเชื่อว่าครูจะทราบดีที่สุดว่านักเรียนในห้องเรียนของตนเอง ต้องการอะไร (Finnish National Agency for Education, 2022) ในบริบทระดับสังคมที่สะท้อนความไว้วางใจ เช่น การเข้าชมพิพิธภัณฑ์ จะเข้าชมฟรีหรือลดครึ่งราคาสำ�หรับนักเรียน นักศึกษา และผู้ที่มีอายุ 60 ปี ขึ้นไป โดยเจ้าหน้าที่ส่วนใหญ่จะไม่ขอดูบัตรที่แสดงสิทธิ์ดังกล่าวเพราะ มีความเชื่อเรื่องความไว้วางใจที่มีต่อกันในสังคม สิ่งที่ปฏิเสธไม่ได้ว่าเป็นส่วนหนึ่งที่ทำ�ให้การศึกษาของประเทศ ฟินแลนด์ประสบความสำ�เร็จคือ สวัสดิการของรัฐ ฟินแลนด์ให้ความสำ�คัญ กับความเสมอภาค (Equity) ทางการศึกษา เช่น ค่าเล่าเรียน หนังสือเรียน และสื่อที่ใช้ในการเรียนรู้ การขนส่งสาธารณะ อาหารกลางวันอุ่นๆ ทุกอย่างล้วนไม่มีค่าใช้จ่าย นักเรียนตั้งใจเรียนได้โดยไม่ต้องกังวล ภาระค่าใช้จ่ายอื่นๆ ในกรณีที่ผู้ปกครองตกงานรัฐบาลจะสนับสนุน ค่าใช้จ่ายในช่วงเวลาดังกล่าวทำ�ให้ผู้ปกครองไม่เดือดร้อน และบุตรหลาน สามารถศึกษาต่อจนจบได้โดยไม่ได้รับผลกระทบ (Finnish National Agency for Education,2022) 2. โครงสร้างทางการศึกษา สำ�หรับโครงสร้างทางการศึกษา การศึกษาในระดับปฐมวัย (Early Childhood) จะเริ่มตั้งแต่ทารกจนถึงอายุ 5 ปี ซึ่งไม่ได้อยู่ในส่วนของ การศึกษาภาคบังคับ ในช่วงปฐมวัยนี้จะมุ่งเน้นไปที่การพัฒนาทางสังคม สุขภาพ และการเรียนรู้ผ่านการเล่น ตามด้วยช่วงก่อนประถมศึกษา (Pre-primary) สำ�หรับนักเรียนอายุ 6 ปี ใช้เวลาในช่วงก่อนประถมศึกษา เป็นเวลา 1 ปี เพื่อเตรียมความพร้อมก่อนเข้าเรียนและเป็นส่วนหนึ่งของ การศึกษาภาคบังคับ ต่อมาจะเป็นการศึกษาขั้นพื้นฐาน (Basic Education) สำ�หรับนักเรียนอายุ 7 - 18 ปี ใช้เวลาเรียน 11 ปี โดยในช่วงมัธยมศึกษา ตอนปลาย (Upper Secondary) เมื่ออายุตั้งแต่ 16 ปีขึ้นไป นักเรียน สามารถเลือกเรียนสายวิชาการ (Academic) หรือสายอาชีวศึกษา (Vocational) ได้ และทั้ง 2 สาย สามารถศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษา (Higher Education) ทั้งในมหาวิทยาลัย (University) หรือมหาวิทยาลัย วิทยาศาสตร์ประยุกต์ (University of Applied Science) ดังภาพ 2 ซึ่งจะเห็นได้ว่าประเทศฟินแลนด์มีการวางโครงสร้างทางการศึกษาที่ผู้เรียน สามารถปรับเปลี่ยนเส้นทางการศึกษาได้อยู่เสมอ (Finnish National ภาพ 1 กราฟแสดงคะแนน PISA ของนักเรียนในประเทศฟินแลนด์ (Ministry of Education and Culture, Finland) 480 490 500 510 520 530 540 550 560 570 2543 2546 2549 2552 2555 2558 2561 2565 คะแนน PISA ปี พ.ศ. Chart Title การอ่าน คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ 480 490 500 510 520 530 540 550 560 570 2543 2546 2549 2552 2555 2558 2561 2565 คะแนน PISA ปี พ.ศ. Chart Title การอ่าน คณิตศาส วิทยาศาส 480 490 500 510 520 530 540 550 560 570 2543 2546 2549 2552 2555 2558 2561 2565 คะแนน PISA ปี พ.ศ. Chart Title การอ่าน คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์