นิตยสาร สสวท. ฉบับที่ 260

18 | นิตยสาร สสวท. ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ การอธิบายปรากฏการณ์ทางวิทยาศาสตร์ การแก้ปัญหา ทางวิทยาศาสตร์ ความคิดคล่อง การคิด 4. ครูใช้คำ�ถามตามเทคนิค SCAMPER ในระหว่างที่นักเรียน กำ�ลังปรับปรุงแก้ไขเครื่องกรองน้ำ�เพื่อเป็นแนวทางให้นักเรียนคิดหาวิธี ปรับปรุงเครื่องกรองน้ำ�และวัดความคิดสร้างสรรค์เพื่อประเมินความคิด สร้างสรรค์ ด้านความรู้ทางวิทยาศาสตร์ การอธิบายปรากฏการณ์ทาง วิทยาศาสตร์ ความคิดคล่อง ความคิดยืดหยุ่น ความคิดแปลกใหม่ การคิด จินตนาการ โดยใช้แนวคำ�ถามดังนี้ • Substitute (S) “นักเรียนคิดว่า เราสามารถใช้วัสดุอื่น มาแทนวัสดุกรองอันเดิมได้หรือไม่ อย่างไร” • C (Combine) “ถ้านักเรียนทำ�เครื่องกรองน้ำ�ที่สามารถกรอง และเก็บน้ำ�ได้ในอุปกรณ์เดียวกัน จะออกแบบอย่างไร” • A (Adapt) “หากต้องการให้กรองน้ำ�ได้เร็วขึ้น นักเรียนจะ ปรับเปลี่ยนส่วนใดของเครื่องกรองน้ำ�” • Modify (M) “นักเรียนคิดว่า ถ้าเพิ่มหรือลดความหนาของ ชั้นกรองจะช่วยให้กรองน้ำ�ได้ดีขึ้นหรือไม่ เพราะเหตุใด” • Put to another use (P) “นักเรียนสามารถนำ�ถังพลาสติก หรือภาชนะอื่นๆ มาใช้เป็นเครื่องกรองน้ำ�ได้หรือไม่ อย่างไร” • Eliminate (E) “ถ้านักเรียนตัดวัสดุบางอย่างออก เช่น ชั้น กรวดหรือทราย จะยังกรองได้ดีหรือไม่ อย่างไร” • Reverse (R) “ถ้านักเรียนสลับลำ�ดับวัสดุกรอง เช่น สำ�ลี อยู่ชั้นบนสุดแทนชั้นล่าง จะเกิดอะไรขึ้น และจะยังกรองได้ดีไหม” 5. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปและอภิปรายผลการทดลอง โดย มีแนวคำ�ถามดังนี้ • เครื่องกรองน้ำ�ของนักเรียนสามารถทำ�ให้น้ำ�สะอาดขึ้นได้ อย่างไร เพื่อวัดความเข้าใจในเนื้อหาการแยกสาร • นักเรียนคิดว่าเครื่องกรองน้ำ�ของนักเรียนทำ�ให้กลิ่นหายไปได้ อย่างไร เพื่อวัดความเข้าใจในการใช้อินเทอร์เน็ตในการค้นหาข้อมูลเรื่อง สมบัติของวัสดุ • นักเรียนมีวิธีการสืบค้นหาข้อมูลเกี่ยวกับวัสดุกรองอย่างไรเพื่อ ให้ได้ข้อมูลที่ถูกต้องแม่นยำ�ที่สุด เพื่อวัดความเข้าใจในการใช้อินเทอร์เน็ต ในการค้นหาข้อมูล บทสรุป ยุคที่โลกขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยีและนวัตกรรม ทักษะ การคิดสร้างสรรค์จึงมีความจำ�เป็นยิ่งสำ�หรับตลาดแรงงานเนื่องจาก ความคิดสร้างสรรค์จะช่วยให้นักเรียนสามารถคิดวิเคราะห์ ปรับตัว และ หาแนวทางใหม่ในการแก้ปัญหาได้เสมอ คณะผู้เขียนจึงหวังเป็นอย่างยิ่ง ว่าตัวอย่างการจัดการเรียนรู้ โดย STEM-Design Thinking เรื่อง การแยกสารผ่านกิจกรรมนักคิดสร้างสรรค์ปฏิบัติการกรองน้ำ�จะเป็นอีก ทางเลือกหนึ่งที่ช่วยให้ผู้อ่านได้นำ�ไปต่อยอดเพื่อพัฒนาความคิดสร้างสรรค์ ควบคู่ไปกับการเรียนรู้เนื้อหาทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนต่อไป Hu, W. & Adey, P. (2002). A Scientific Creativity Test for Secondary School Students. International Journal of Science Education, 24 (4): 389-403. OECD. (2019). OECD Skills Strategy 2019: skills to shape a better future . OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264313835-en. Septiyanto, T. & Ibrohim, I. & Suwono, H. (2025). Solar Cells Project on STEM-Design Thinking to Foster Students’ Creative Thinking Skills, Creative Dispositions, and Creative Product. Jurnal Pendidikan Biologi Indonesia, 11 (1): 1-12. Stanford d.school. (2018). An Introduction to Design Thinking: process guide . Stanford University. World Economic Forum. (2025). The Future of Jobs Report 2025 . World Economic Forum. ชัชฎา ทรรภลักษณ์. (2560). การพัฒนารูปแบบการเรียนแบบโครงงานโดยใช้เทคนิคสแคมเพอร์ด้วยคลาวเพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้น . วิทยานิพนธ์ ครุศาสตรมหาบัณฑิต, ภาควิชาเทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษา คณะครุศาสตร์, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.). (2559). คู่มือกิจกรรมสะเต็มศึกษา ระดับชั้นประถมศึกษา (ป.1–ป.6) . กรุงเทพมหานคร. สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.). (2560ก). คู่มือหนังสือรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี: เทคโนโลยี ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 . กรุงเทพมหานคร. สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.). (2560ข). คู่มือหนังสือรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี: วิทยาศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 . กรุงเทพมหานคร. บรรณานุกรม