นิตยสาร สสวท. ฉบับที่ 261

14 | นิตยสาร สสวท. บทสรุปและข้อเสนอแนะ การจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการสะตีมศึกษา (STEAM Education) ผ่านกิจกรรม “จากกายวิภาคศาสตร์บัวหลวงสู่เทคโนโลยีการผลิตฝักบัว อาบน้ำ�” ช่วยให้นักเรียนมีความเข้าใจในเนื้อหาวิชาการในกลุ่มสาระ วิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และเทคโนโลยีเพิ่มขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม จากเดิม ที่มองโครงสร้างท่อลำ�เลียงพืชและการคำ�นวณอัตราส่วนเป็นเพียงทฤษฎี ในตำ�ราไปสู่การเข้าใจหน้าที่เชิงสรีรวิทยาของระบบเอเรนคิมาและ แรงดันน้ำ�ผ่านการลงมือปฏิบัติจริง อย่างไรก็ตาม ข้อจำ�กัดสำ�คัญของ การนำ�กิจกรรมนี้ไปใช้ คือ ความไม่สม่ำ�เสมอของขนาดและคุณภาพวัสดุ ธรรมชาติ โดยก้านและใบบัวหลวงแต่ละต้นมีเส้นผ่านศูนย์กลางและ ความแข็งแรงไม่เท่ากันตามอายุและสายพันธุ์ซึ่งอาจทำ�ให้แรงดันน้ำ� สม่ำ�เสมอได้ยากและก้านบัวอาจฉีกขาดหากรับแรงดันที่สูงเกินไป ข้อเสนอแนะในการจัดกิจกรรม ครูควรควบคุมแรงดันน้ำ�ให้อยู่ในระดับที่ เหมาะสม โดยอาจปรับเปลี่ยนจากการต่อสายยางก๊อกน้ำ�โดยตรงมาเป็น การใช้กระบอกฉีดยาพลาสติกขนาดใหญ่ (Syringe) ในการอัดแรงดันน้ำ� สำ�หรับนักเรียนระดับประถมศึกษา รวมถึงควรจัดเตรียมวัสดุธรรมชาติ สำ�รองและคัดเลือกวัสดุอุปกรณ์เสริมที่ปลอดภัย ยืดหยุ่น เหมาะสมกับ ทักษะทางกายภาพของนักเรียนในแต่ละระดับชั้นเพื่อให้กิจกรรมการ แก้ปัญหาเชิงวิศวกรรมนี้บรรลุเป้าหมายในการพัฒนาทักษะแห่งศตวรรษที่ 21 และลดภาระงานผ่านการบูรณาการข้ามกลุ่มสาระการเรียนรู้ได้อย่าง มีประสิทธิภาพสูงสุด Barthlott, W. & Mail, M. & Bhushan, B. & Koch, K. (2017). Plant Surfaces: structures and functions for biomimetic innovations. Nano-Micro Letters, 9 (2): 23. https://doi.org/10.1007/s40820-016-0125-1. Matthews, P. G. & Seymour, R. S. (2014). Stomata Actively Regulate Internal Aeration of the Sacred Lotus Nelumbo Nucifera. Plant, Cell & Environment, 37 (2): 402-413. https://doi.org/10.1111/pce.12163. Trang, N. T. Q. & Thao, T. T. H. & Hong, H. T. K. (2019). Study on the Anatomical Morphology of Lotus Varieties (Nelumbo Nucifera Gaertn.) in Vietnam. Plant Cell Biotechnol Mol Biol, 20 : 95-105. กระทรวงศึกษาธิการ. ( 2560). ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง กลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำ�กัด. กระทรวงศึกษาธิการ. ( 2560). ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำ�กัด. บรรณานุกรม แรงบันดาลใจและถอดบทเรียนองค์ความรู้มาจากภูมิปัญญาท้องถิ่น และการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ณ ศูนย์เรียนรู้วิทยาศาสตร์การเกษตร LandLab ร่วมกับ “ลุงเด่น” ปราชญ์ชาวบ้าน ซึ่งได้นำ�พาลักษณะทาง กายภาพอันโดดเด่นของบัวหลวงในชุมชนมาผสานเข้ากับการทำ�กิจกรรม จากวัสดุในธรรมชาติและการใช้งานจริงในชีวิตประจำ�วัน จากการจัดกิจกรรม ต้นแบบพบว่าชิ้นงานของนักเรียนสามารถจำ�แนกแนวคิดการแก้ปัญหาและ การสร้างสรรค์ออกเป็น 2 รูปแบบหลักตามระดับพัฒนาการของนักเรียน ดังนี้ 1) ชิ้นงานรูปแบบการอุดรอยรั่วอย่างง่าย: เหมาะสำ�หรับ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ที่เน้นการแก้ปัญหาเชิงตรรกะเฉพาะหน้า โดยการใช้วัสดุที่ยืดหยุ่น เช่น ดินน้ำ�มันกันน้ำ�หรือเทปพันสายไฟมาอุด และเสริมขนาดของก้านบัวให้กระชับเข้ากับข้อต่อ 2) ชิ้นงานรูปแบบข้อต่อวิศวกรรมจำ�ลองอัตราไหล: เหมาะ สำ�หรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ที่ยกระดับไปสู่การใช้อุปกรณ์ เชื่อมต่อที่มีความแม่นยำ� พร้อมทั้งทดลองตัดแต่งขอบใบบัวในลักษณะที่ แตกต่างกัน เช่น ขอบเรียบเทียบกับขอบหยักฟันปลา เพื่อสังเกตและ ควบคุมทิศทางของละอองน้ำ�ที่พุ่งออกมาคล้ายปรากฏการณ์การคายน้ำ� เป็นหยด (Guttation) ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่านักเรียนสามารถประยุกต์ใช้ทั้ง กระบวนการคิดวิเคราะห์ ความคิดสร้างสรรค์ และทักษะเชิงช่างในการ สร้างสรรค์ชิ้นงานที่ใช้งานได้จริงเป็นอย่างดี เช่น การนำ�ไปประยุกต์ สำ�หรับการเล่นในเทศกาลสงกรานต์ ภาพจาก: https://indiadidac.org/wp-content/uploads/2024/02/wuqt_u6f7_210519-scaled.jpg