นิตยสาร สสวท. ฉบับที่ 261

ปีที่ 54 ฉบับที่ 261 กรกฎาคม - สิงหาคม 2569 | 15 การศึกษาเปรียบเทียบประสิทธิภาพการถ่ายโอนความร้อนของ ถ่านไม้มะขามและถ่านไม้ยูคาลิปตัส เพื่อเป็นองค์ความรู้สำ�หรับผู้บริโภค ธีริศรา วงศ์จันทร์ | วิปัสสนา สุทธิเมธากุล | อัจฉราวรรณ คลื่นแก้ว | นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนปทุมเทพวิทยาคาร จังหวัดหนองคาย | e-mail: 6442280@schoolptk.ac.th ก้องวิทย์ อุตกะ | สุมลรัตน์ แทนโสภา | สุธีระ ประเสริฐสรรพ์ | อาจารย์ที่ปรึกษาเเละที่ปรึกษาพิเศษ โรงเรียนปทุมเทพวิทยาคาร จังหวัดหนองคาย ภาพจาก: https://charcoalthai.com/2023/07/22/%E0%B8%96%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B9%84%E0%B8%A1%E0%B9%89- %E0%B8%84%E0%B8%B7%E0%B8%AD/ ถ่านไม้ถือเป็นเชื้อเพลิงชีวมวลที่มีบทบาทสำ�คัญต่อการดำ�รงชีวิตของประชาชนในหลายพื้นที่ โดยเฉพาะใน ครัวเรือนชนบทและภาคอุตสาหกรรมขนาดเล็ก เนื่องจากสามารถให้พลังงานความร้อนสูง มีควันน้อย ใช้งาน สะดวก และมีต้นทุนต่ำ�เมื่อเทียบกับเชื้อเพลิงซากดึกดำ�บรรพ์ เช่น แก๊สหุงต้มหรือถ่านหิน อีกทั้งยังเป็นพลังงาน ทดแทนจากทรัพยากรธรรมชาติที่หมุนเวียนได้หากมีการจัดการอย่างเหมาะสม จึงช่วยลดการพึ่งพาพลังงาน จากเชื้อเพลิงซากดึกดำ�บรรพ์และผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในระยะยาว อย่างไรก็ตาม คุณภาพและประสิทธิภาพ ของถ่านไม้ในท้องตลาดมีความแตกต่างกัน ทั้งด้านระยะเวลาการเผาไหม้ ปริมาณความร้อน และมวลที่สูญเสียไป ซึ่งขึ้นอยู่กับชนิดของไม้และกระบวนการผลิต โดยถ่านจากไม้เนื้อแข็งมักมีความหนาแน่นสูง เผาไหม้ได้นาน และให้ความร้อนสม่ำ�เสมอ ขณะที่ถ่านจากไม้โตเร็วบางชนิดอาจติดไฟง่ายแต่เผาไหม้หมดเร็วและสูญเสียมวล มากกว่า ในประเทศไทยไม้มะขามเป็นไม้เนื้อแข็งที่ให้ถ่านคุณภาพดี ส่วนไม้ยูคาลิปตัสเป็นไม้โตเร็วที่มีต้นทุนต่ำ� และนิยมใช้ผลิตถ่านอย่างแพร่หลาย แม้จะมีราคาถูกและหาซื้อได้ง่าย แต่ยังมีข้อถกเถียงด้านประสิทธิภาพและ ความคุ้มค่าเมื่อเปรียบเทียบกับถ่านไม้เนื้อแข็ง