นิตยสาร สสวท. ฉบับที่ 261

ปีที่ 54 ฉบับที่ 261 กรกฎาคม - สิงหาคม 2569 | 29 ในชั้นเรียนคณิตศาสตร์ นักเรียนจะเกิดการเรียนรู้และพัฒนาความเข้าใจแนวคิดทางคณิตศาสตร์ผ่าน “งานทาง คณิตศาสตร์ (Mathematical Tasks)” ที่ครูเป็นผู้ออกแบบหรือจัดเตรียมให้นักเรียนลงมือปฏิบัติ ไม่ว่าจะเป็น กิจกรรม โจทย์ โจทย์ปัญหา แบบฝึกหัด คำ�ถาม เกมทางคณิตศาสตร์ รวมไปถึงสถานการณ์ปัญหาที่ซับซ้อน และท้าทาย โครงงานและการสร้างชิ้นงานต่าง ๆ ซึ่งงานทางคณิตศาสตร์เหล่านี้ล้วนเป็นเครื่องมือสำ�คัญในการ ส่งเสริมการเรียนรู้ของนักเรียน (NCTM, 2014) ง านทางคณิตศาสตร์มีความหลากหลาย งานแต่ละประเภทก็สร้างโอกาสในการพัฒนาการคิดทางคณิตศาสตร์ของนักเรียนที่ แตกต่างกัน เช่น งานประเภทแบบฝึกหัดเพื่อฝึกทบทวน ส่วนใหญ่มักเน้นให้นักเรียนปฏิบัติตามขั้นตอนหรือวิธีการที่ได้เรียนรู้ มาแล้ว จึงเอื้อต่อการพัฒนาการคิดในระดับพื้นฐาน ขณะที่งานประเภทโครงงานหรือสถานการณ์ปัญหาที่ต้องใช้การคิดขั้นสูงเปิดโอกาส ให้นักเรียนสำ�รวจ วางแผน และประยุกต์ใช้ความรู้ ส่งเสริมโอกาสที่นักเรียนจะได้พัฒนาการคิดทางคณิตศาสตร์ในระดับที่สูงกว่า ดังนั้น เพื่อส่งเสริมให้นักเรียนได้มีโอกาสพัฒนาการคิดทางคณิตศาสตร์ นักเรียนจึงควรมีโอกาสได้ทำ�งานทางคณิตศาสตร์ที่ หลากหลาย ในทางการศึกษา ได้มีการจำ�แนกลักษณะของงานทางคณิตศาสตร์ตามระดับการคิดทางคณิตศาสตร์ (Stein & Smith, 1998) เป็น 2 ระดับ ได้แก่ งานทางคณิตศาสตร์ที่ส่งเสริมระดับการคิดขั้นพื้นฐาน (Lower-level Demands) และ งานทางคณิตศาสตร์ ที่ส่งเสริมระดับการคิดขั้นสูง (Higher-level Demands) โดยสามารถแสดงด้วยแผนผังได้ดังนี้ แผนผังการจำ�แนกลักษณะของงานทางคณิตศาสตร์ตามระดับการคิดทางคณิตศาสตร์ งานทางคณิตศาสตร์ (Mathematical Tasks) งานที่ส่งเสริมระดับการคิดขั้นพื้นฐาน (Lower-level Demands) งานที่อาศัยความจำ� (Memorization) งานที่อาศัยขั้นตอนหรือวิธีการ โดยมีการเชื่อมโยง (Procedures with Connections) งานที่อาศัยขั้นตอนหรือวิธีการ โดยไม่มีการเชื่อมโยง (Procedures without Connections) งานที่ใช้การคิดขั้นสูง (Doing Mathematics) งานที่ส่งเสริมระดับการคิดขั้นสูง (Higher-level Demands) จากแผนผังการจำ�แนกลักษณะของงานทางคณิตศาสตร์ตามระดับการคิด จะเห็นได้ว่างานทางคณิตศาสตร์ที่ส่งเสริมระดับ การคิดขั้นพื้นฐาน สามารถจำ�แนกได้เป็น 2 ประเภท ได้แก่ งานที่อาศัยความจำ� และงานที่อาศัยขั้นตอนหรือวิธีการ โดยไม่มี การเชื่อมโยง และงานทางคณิตศาสตร์ที่ส่งเสริมระดับการคิดขั้นสูง สามารถจำ�แนกได้เป็น 2 ประเภท ได้แก่ งานที่อาศัยขั้นตอน หรือวิธีการโดยมีการเชื่อมโยง และงานที่ใช้การคิดขั้นสูง รายละเอียดของงานทางคณิตศาสตร์ในแต่ละประเภทมีดังต่อไปนี้