IPST262

6 | นิตยสาร สสวท. เ มื่อช่วงเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมา วงการวิทยาศาสตร์ไทยมีข่าวน่ายินดี กับการประกาศค้นพบไดโนเสาร์ชนิดใหม่ของประเทศไทยเป็นตัวที่ 15 “อุรคาซอรัส กาฬสินธุ์เอนซิส (Uragasaurus kalasinensis)” เบื้องหลังผลงาน ระดับโลกชิ้นนี้คือความพยายามอันยาวนานของ ดร.อภิรัตน์ นิลพนาพรรณ บัณฑิตทุนพัฒนาและส่งเสริมผู้มีความสามารถพิเศษทางวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยี (พสวท.) รุ่นที่ 23 สาขาบรรพชีวินวิทยา (หลักสูตร นานาชาติ) คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ภายใต้การดูแล ของรองศาสตราจารย์ ดร.คมศร เลาห์ประเสริฐ วันนี้จะชวนทุกท่านได้เปิดโลกทัศน์ผ่านเส้นทางชีวิต ความฝัน และเบื้องหลังการค้นพบครั้งสำ�คัญนี้กับ ดร.อภิรัตน์ นิลพนาพรรณ ผู้ที่ ไม่เคยละทิ้งความฝันในการเป็นนักวิจัยไดโนเสาร์ แม้จะต้องผ่านเส้นทาง ที่คดเคี้ยวมานานนับสิบปี ภาพ 1 ดร. อภิรัตน์ นิลพนาพรรณ ที่มา: Apirut Nilpanapan (MSU) “นักวิจัยไดโนเสาร์” อาจเป็นอาชีพที่หลายคนเคยได้ยินผ่านภาพยนตร์หรือสารคดี แต่แท้จริงแล้วคือหนึ่งใน สายงานด้านบรรพชีวินวิทยา (Paleontology) ซึ่งทำ�หน้าที่ศึกษาซากดึกดำ�บรรพ์ ฟอสซิล และวิวัฒนาการ ของสิ่งมีชีวิตในอดีตเพื่อไขปริศนาประวัติศาสตร์ของโลกที่ถูกบันทึกไว้ในชั้นหินนับล้านปี การค้นพบฟอสซิล แต่ละชิ้นไม่ได้เป็นเพียงการพบกระดูกโบราณ แต่คือการต่อจิ๊กซอว์องค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ที่ช่วยให้เข้าใจ วิวัฒนาการและความหลากหลายของสิ่งมีชีวิตบนโลกได้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น แม้เส้นทางสายนี้จะต้องอาศัยทั้งความรู้ ความอดทน และความมุ่งมั่นอย่างยาวนาน แต่ก็ยังมีนักวิทยาศาสตร์ไทยที่เดินตามความฝันจนสามารถสร้าง ผลงานระดับโลกได้สำ�เร็จ อะไรคือจุดเริ่มต้นที่ทำ�ให้สนใจไดโนเสาร์ และเลือกเดินบนเส้นทาง นักวิจัยไดโนเสาร์ ดร.อภิรัตน์ เล่าย้อนถึงจุดเริ่มต้นของความฝันว่า ความผูกพัน ในสัตว์ดึกดำ�บรรพ์ของเขาไม่ได้เริ่มต้นภายในห้องเรียน แต่ก่อตัวขึ้นจาก หนังสือและของเล่นตั้งแต่เยาว์วัย ในยุคที่องค์ความรู้เรื่องไดโนเสาร์กำ�ลัง เปลี่ยนผ่านจากภาพลักษณ์กิ้งก่ายักษ์ยืนลากหางในลักษณะ Godzilla มาสู่ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ที่ร่วมสมัยมากขึ้น เขาโชคดีที่มีคุณตาซึ่งเป็น อดีตครูใหญ่ คอยอ่านหนังสือไดโนเสาร์ผลงานของ อาจารย์ ดร.วราวุธ สุธีธร ที่แปลจากหนังสือสารานุกรมไดโนเสาร์ของ Dr. David B. Norman ให้ฟัง ทุกคืน ข้อมูลทางกายวิภาค (Anatomy) และชื่อเรียกทางวิทยาศาสตร์ ที่ซับซ้อนอย่าง Tyrannosaurus rex ที่มีความหมายว่า สัตว์เลื้อยคลาน ทรราช หรือไดโนเสาร์กลุ่ม Sauropod อย่าง Brontosaurus (กิ้งก่า สายฟ้า) และ Brachiosaurus (สัตว์เลื้อยคลานมีแขน) ค่อยๆ ซึมซับ และฝังแน่นอยู่ในความทรงจำ�ของเขา ตั้งแต่ในวัยที่ยังอ่านหนังสือเองไม่ได้ เมื่อเริ่มอ่านหนังสือได้ เขาก็ได้เปิดโลกของไดโนเสาร์ผ่านสื่อ หลากหลายรูปแบบ ทั้งภาพยนตร์ Jurassic Park ในรูปแบบวีดิทัศน์ (VDO) ภาพยนตร์แอนิเมชัน The Land Before Time สารคดี BBC Walking with Dinosaurs รวมถึงหนังสือสารานุกรมด้านไดโนเสาร์อีกจำ�นวนมาก ซึ่งล้วนเป็นแรงบันดาลใจสำ�คัญที่หล่อหลอมความสนใจ และค่อยๆ นำ�พาเขา ไปสู่เส้นทางการอยากเป็นนักวิจัยไดโนเสาร์ในเวลาต่อมา ระหว่างการเติบโต เคยมีช่วงที่รู้สึกว่าความฝันในการเป็นนักวิจัยไดโนเสาร์ เป็นเรื่องที่คนรอบข้างไม่ค่อยเข้าใจบ้างหรือไม่ ดร.อภิรัตน์ เล่าถึงช่วงเวลาเมื่อเข้าสู่รั้วโรงเรียนประถมศึกษาว่า เมื่อครูสอบถามถึงอาชีพในฝัน ในขณะที่เพื่อนร่วมชั้นต่างตอบว่า อยากเป็นแพทย์หรือวิศวกร แต่เขากลับประกาศก้องอย่างมั่นใจว่า “ผมจะเป็น นักวิจัยไดโนเสาร์” ทว่าคำ�ตอบนั้นกลับได้รับเสียงหัวเราะจากทั้งเพื่อนและ ครู พร้อมคำ�แนะนำ�ให้เลือกอาชีพที่ดูปกติมากกว่านี้จนทำ�ให้เขาต้อง เก็บซ่อนความชื่นชอบนั้นไว้ และแจ้งบุคคลอื่นว่าอยากเป็นนักวิทยาศาสตร์ เพื่อความกลมกลืนในสายตาคนรอบข้าง อย่างไรก็ตาม แววการเป็นนักวิทยาศาสตร์ของเขายังคงฉายชัด ดร.อภิรัตน์ กล่าวเพิ่มเติมว่า เมื่อครั้งศึกษาอยู่ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ครู ได้มอบหมายให้เขียนจำ�แนกประเภทสัตว์ ดร.อภิรัตน์ ได้เขียนอนุกรมวิธาน ตามที่ศึกษามาด้วยตนเอง ทั้งการจำ�แนกสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม สัตว์เลื้อยคลาน