นิตยสาร สสวท. ฉบับที่ 259

34 | นิตยสาร สสวท. 4. ขั้นขยายความรู้ (Elaboration) ผู้เรียนวิเคราะห์สถานการณ์ที่เกี่ยวข้องกับการใช้พืช GMOs ในบริบทของประเทศไทย อาทิ วิกฤตการณ์ถั่วเหลืองขาดแคลนในภาคเหนือ ซึ่งเกิดจากการระบาดของโรคพืชอย่างรุนแรง ในขณะที่ภาครัฐยังคง มาตรการคุมเข้มห้ามนำ�เข้าเมล็ดพันธุ์ GMOs เพื่อปกป้องสายพันธุ์พื้นเมือง ทำ�ให้มีการลักลอบนำ�เข้าเมล็ดพันธุ์ถั่วเหลืองในบางพื้นที่เพื่อแก้ปัญหา ผลผลิตถั่วเหลืองขาดแคลน โดยพิจารณาผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และความปลอดภัยทางชีวภาพ ผ่านการระดมสมองและแลกเปลี่ยน ความคิดเห็นในกลุ่ม โดยภายหลังจากการแลกเปลี่ยนความคิดเห็น กิจกรรมนี้ช่วยพัฒนาทักษะการคิดเชิงระบบและการตัดสินใจอย่างมีเหตุผล ผู้เรียนส่วนใหญ่ค้นพบว่าไม่มีคำ�ตอบที่ถูกที่สุดเพียงคำ�ตอบเดียว แต่ สามารถสรุปแนวทางร่วมกันได้ เช่น เสนอให้ใช้ “พื้นที่ควบคุมกักกัน” (Containment Area) สำ�หรับทดลองปลูกพืช GMOs ควบคู่ไปกับการวิจัย พัฒนาพันธุ์พื้นเมืองให้ต้านทานโรคเพื่อรักษาสมดุลระหว่างความมั่นคง ทางอาหารและการอนุรักษ์พันธุกรรมท้องถิ่น โดยแสดงออกถึงการพัฒนา การคิดเชิงระบบที่สังเกตได้จากการที่ผู้เรียนไม่มองแค่ปัญหาโรคพืช แต่ สามารถเชื่อมโยงได้ว่าการตัดสินใจเปลี่ยนสายพันธุ์พืชจะกระทบต่อ ห่วงโซ่อาหาร กฎหมายระหว่างประเทศ และความหลากหลายทางชีวภาพ ของไทยอย่างเชื่อมโยงกัน นอกเหนือจากนี้ยังแสดงออกถึงความสามารถ ในการสร้างการตัดสินใจอย่างมีเหตุผล โดยสังเกตได้จากกระบวนการเลือก ข้อเสนอ โดยผู้เรียนมีการใช้ข้อมูลเชิงสถิติ เช่น อัตราการปนเปื้อนยีน ตัวเลขทางเศรษฐกิจ มาสนับสนุนเหตุผลแทนการใช้ความรู้สึกส่วนตัว และ ยอมรับข้อโต้แย้งที่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับ 5. ขั้นประเมินผล (Evaluation) การประเมินผลเน้นการสะท้อนความเข้าใจเชิงแนวคิดและ จริยธรรม ผ่านคำ�ถามปลายเปิดและการอภิปรายร่วมกัน นอกจากนี้ ผู้เรียน ยังได้รับมอบหมายให้ทำ�งานรายบุคคลในการออกแบบผลิตภัณฑ์หรือ “ผู้ช่วยของโลกใบใหม่” โดยใช้เทคโนโลยีทางดีเอ็นเอ เพื่อแก้ไขปัญหาสังคม พร้อมระบุประโยชน์และการคำ�นึงถึงหลักชีวจริยธรรมในผลงาน ผลการจัดการเรียนรู้จากกิจกรรม “ออกแบบผู้ช่วยของโลกใบใหม่” การจัดการเรียนรู้ด้วยกิจกรรม “ออกแบบผู้ช่วยของโลกใบใหม่” ภายใต้การประยุกต์ใช้ความรู้เรื่องเทคโนโลยีทางดีเอ็นเอ โดยใช้ กระบวนการเรียนรู้เชิงรุกและกระบวนการสืบเสาะหาความรู้แบบ 5Es ส่งผล ต่อการพัฒนาผู้เรียนในหลายมิติ ทั้งด้านความคิดสร้างสรรค์ ทักษะการใช้ เทคโนโลยี ความตระหนักด้านชีวจริยธรรม และการใช้วิทยาศาสตร์อย่าง รับผิดชอบ โดยสามารถสรุปผลการจัดการเรียนรู้ได้ดังนี้ ผลลัพธ์ด้านความคิดสร้างสรรค์ จากการสังเกตพฤติกรรมการเรียนรู้ การระดมสมองภายในกลุ่ม และผลงานการออกแบบ “ผู้ช่วยของโลกใบใหม่” ของผู้เรียนรายบุคคล พบว่าผู้เรียนสามารถแสดงออกถึงความคิดสร้างสรรค์ในเชิงวิทยาศาสตร์ได้ อย่างชัดเจน ผู้เรียนสามารถนำ�ความรู้เกี่ยวกับเทคโนโลยีทางดีเอ็นเอ เช่น การตัดต่อยีน การสร้างดีเอ็นเอสายผสม และการประยุกต์ใช้จุลินทรีย์ ดัดแปรพันธุกรรมมาผสมผสานกับการแก้ไขปัญหาทางสังคมและสิ่งแวดล้อม ในบริบทปัจจุบันและอนาคต ผลงานของผู้เรียนส่วนใหญ่มีลักษณะของ การคิดริเริ่มแนวคิดใหม่ (Originality) การขยายแนวคิดจากสถานการณ์จริง (Elaboration) และการเชื่อมโยงองค์ความรู้ข้ามสาขา เช่น การออกแบบ ผลิตภัณฑ์กระดาษเพื่อแก้ปัญหาขยะ การผลิตอาหารอย่างยั่งยืน หรือ การฟื้นฟูสิ่งแวดล้อม ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าผู้เรียนไม่ได้เพียงทำ�ซ้ำ�ความรู้ ตามตัวอย่าง แต่สามารถสร้างองค์ความรู้ใหม่บนพื้นฐานของความเข้าใจ เชิงแนวคิดดังตัวอย่างผลงานของผู้เรียนในภาพ 2 และ 3 ภาพ 2 และ 3 ผลงานการออกแบบผลิตภัณฑ์จากเทคโนโลยีทางดีเอ็นเอในการจัดการเรียนรู้ จากกิจกรรม “ออกแบบผู้ช่วยของโลกใบใหม่” ของผู้เรียนที่สะท้อนถึงการมีความคิด สร้างสรรค์ในการออกแบบผลิตภัณฑ์ที่มีความใหม่ ภายใต้องค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ ดังลิงก์ http://bit.ly/46MXy87 ผลลัพธ์ด้านความสามารถในการใช้เทคโนโลยี ผลการจัดการเรียนรู้พบว่าผู้เรียนมีพัฒนาการด้านความสามารถ ในการใช้เทคโนโลยีอย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพ โดยผู้เรียนสามารถ ใช้เครื่องมือดิจิทัลในการสืบค้นข้อมูลจากแหล่งที่เชื่อถือได้ ใช้แพลตฟอร์ม ออนไลน์ เช่น Padlet ในการรวบรวมและแลกเปลี่ยนข้อมูล รวมถึงใช้ โปรแกรมออกแบบ (Canva) ในการสร้างสรรค์ผลงานนำ�เสนอในรูป แบบแผนภาพได้อย่างเป็นระบบ จากการสังเกตในชั้นเรียน ผู้เรียนมีการ เลือกใช้เทคโนโลยีเพื่อสนับสนุนการเรียนรู้ ไม่ใช่เพียงเพื่อความสวยงาม ของผลงาน แต่สามารถใช้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือในการจัดระเบียบความ คิด ถ่ายทอดแนวคิดเชิงวิทยาศาสตร์ และสื่อสารข้อมูลอย่างมีเหตุผล แสดงให้เห็นถึงการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในเชิงสร้างสรรค์และสอดคล้องกับ วัตถุประสงค์การเรียนรู้ ดังตัวอย่างในภาพ 4