นิตยสาร สสวท. ฉบับที่ 260

ปีที่ 54 ฉบับที่ 260 พฤษภาคม - มิถุนายน 2569 | 29 3. วาดรูปแถบ DNA ลงในใบบันทึกคำ�ตอบโดยใช้ข้อมูลขนาด DNA จากรูปที่ถ่ายแผ่นเจลจำ�ลอง 5. ถ่ายรูปคำ�ตอบแล้วส่งขึ้นระบบที่ผู้สอนเตรียมไว้ จากนั้นนำ� เสนอข้อมูล และเปรียบเทียบคำ�ตอบกับกลุ่มอื่นเพื่อตรวจสอบความถูก ต้อง ผู้สอนให้ข้อเสนอแนะและแนวทางการคิดในกรณีที่คำ�ตอบไม่ถูกต้อง 4. เทียบขนาด DNA กับการ์ดข้อมูลยีนที่ระบุยีนควบคุมลักษณะ ต่างๆ ขนาด DNA จีโนไทป์ และรูปแสดงฟีโนไทป์ เพื่อฝึกทักษะ การเชื่อมโยงระหว่างข้อมูลเชิงโมเลกุล (จีโนไทป์) และลักษณะที่สังเกตได้จริง (ฟีโนไทป์) จากนั้นบันทึกผลจีโนไทป์และฟีโนไทป์ของต้นข้าวแต่ละต้น ภายหลังการจัดอบรมกิจกรรม “น้องลูกข้าวต้องรอด” มีการเก็บ ข้อมูลเชิงคุณภาพโดยใช้การสนทนากลุ่ม (Focus Group) เพื่อสะท้อน ความคิดเห็น ประสบการณ์ และข้อเสนอแนะต่อรูปแบบกิจกรรมและ สื่อการเรียนรู้ ผู้เข้ารับการอบรมสะท้อนความคิดเห็นในเชิงบวกต่อรูปแบบ กิจกรรม โดยเห็นว่าเป็นกิจกรรมที่มีความสนุกและช่วยให้ผู้เรียนเห็นภาพ กระบวนการทำ�งานด้านพันธุศาสตร์และเทคโนโลยีทางดีเอ็นเอได้ชัดเจนขึ้น ผู้เข้ารับการอบรมระบุว่าการใช้แบบจำ�ลองกล่องส่องเจลและสถานการณ์ จำ�ลองการวิเคราะห์เครื่องหมายโมเลกุลช่วยเชื่อมโยงความรู้เชิงทฤษฎีกับ การทำ�ปฏิบัติการในห้องปฏิบัติการได้อย่างเป็นรูปธรรม สำ�หรับผู้ที่เคยมีประสบการณ์ทำ�ปฏิบัติการจริงทั้งจากการอบรม เทคนิคเจลอิเล็กโทรฟอรีซิสจากที่อื่นหรือจากที่เคยเรียนในมหาวิทยาลัย มาก่อนให้ความเห็นว่ากิจกรรมสามารถสะท้อนขั้นตอนและแนวคิดหลัก ของการบันทึกภาพเจลอิเล็กโทรฟอรีซิสและการวิเคราะห์ข้อมูลพันธุกรรม ได้ใกล้เคียงกับสถานการณ์จริง ขณะเดียวกันผู้เข้ารับการอบรมยังเห็นพ้อง ว่าสามารถนำ�กิจกรรมไปปรับใช้ในห้องเรียนได้จริงเนื่องจากใช้วัสดุอุปกรณ์ ที่ปลอดภัย เหมาะสมกับบริบทโรงเรียน และเอื้อต่อการจัดการเรียนรู้เพื่อ ส่งเสริมสมรรถนะ นอกจากนี้ ผู้เข้ารับการอบรมยังสะท้อนว่ากิจกรรมที่ได้ทำ�ไป ทั้ง 3 ส่วนคือ การใช้เครื่องหมายโมเลกุลเพื่อวิเคราะห์จีโนไทป์และ ฟีโนไทป์ การเลือกจีโนไทป์เพื่อปรับปรุงพันธุ์ข้าว และการคัดเลือกโดย ธรรมชาติ ได้ช่วยให้เข้าใจภาพรวมของกระบวนการปรับปรุงพันธุ์ข้าวของ นักวิทยาศาสตร์ได้ชัดเจนขึ้น ตั้งแต่การตั้งคำ�ถามวิจัย การใช้เครื่องหมาย โมเลกุลเพื่อวิเคราะห์ลักษณะทางพันธุกรรม การคัดเลือกตัวอย่าง ไปจนถึงการนำ�ข้อมูลมาประกอบการตัดสินใจเลือกสายพันธุ์ที่เหมาะสม กิจกรรมจึงไม่เพียงช่วยให้ผู้เรียนเข้าใจเทคนิคทางชีวโมเลกุลเท่านั้น แต่ยัง ทำ�ให้เห็นกระบวนการทำ�งานของนักวิทยาศาสตร์ในการสืบค้นข้อมูล วิเคราะห์หลักฐาน และพัฒนาสายพันธุ์ข้าวอย่างเป็นระบบ ซึ่งช่วยเชื่อมโยง การเรียนรู้ในห้องเรียนเข้ากับการประยุกต์ใช้จริงในงานวิจัยและการเกษตร ได้อย่างมีความหมาย