นิตยสาร สสวท. ฉบับที่ 261

ปีที่ 54 ฉบับที่ 261 กรกฎาคม - สิงหาคม 2569 | 17 ภาพ 1 การเปรียบเทียบพลังงานความร้อนระหว่างถ่านไม้มะขามและ ถ่านไม้ยูคาลิปตัส ผลการทดลอง ตาราง 1 การเปรียบเทียบประสิทธิภาพของถ่านไม้มะขามและถ่านไม้ยูคาลิปตัส การทดลองที่ มวลของถ่านที่สูญเสียไป (kg) มะขาม มะขาม มะขาม มะขาม ยูคาลิปตัส ยูคาลิปตัส ยูคาลิปตัส ยูคาลิปตัส อุณหภูมิของน้ำ�ที่เพิ่มขึ้น (°C) พลังงานความร้อน (kJ) ค่าความร้อนต่อมวล (kJ/kg) 1 2 3 4 5 เฉลี่ย ± SD 0.021 0.022 0.021 0.020 0.023 0.021 0.001 0.032 0.030 0.029 0.031 0.030 0.030 0.001 55 57 57 56 57 56.40 0.89 47 50 54 55 54 52.00 3.39 137.94 142.96 142.96 140.45 142.96 141.45 2.24 6568.57 6498.18 6807.62 7022.50 6215.65 6622.50 307.5 117.88 125.40 135.43 137.94 135.43 130.42 8.51 3683.75 4180.00 4669.97 4449.68 4514.33 4299.55 387.2 **หมายเหตุ มวลของน้ำ�ที่ใช้ในการหาค่าพลังงานความร้อน คือ 0.6 กิโลกรัม จากตาราง 1 การเปรียบเทียบประสิทธิภาพของถ่านไม้ มะขามและถ่านไม้ยูคาลิปตัส พบว่ามวลของถ่านที่สูญเสียไปของ ถ่านไม้มะขามเฉลี่ย 0.021 กิโลกรัม มวลของถ่านที่สูญเสียไปของถ่านไม้ ยูคาลิปตัสเฉลี่ย 0.030 กิโลกรัม อุณหภูมิที่เพิ่มขึ้นด้วยถ่านไม้มะขาม เฉลี่ย 56.40 องศาเซลเซียส อุณหภูมิที่เพิ่มขึ้นด้วยถ่านไม้ยูคาลิปตัส เฉลี่ย 52.00 องศาเซลเซียส พลังงานความร้อนของถ่านไม้มะขาม เฉลี่ย 141.45 กิโลจูล พลังงานความร้อนของถ่านไม้ยูคาลิปตัส เฉลี่ย 130.42 กิโลจูล ค่าความร้อนต่อมวลของถ่านไม้มะขามเฉลี่ย 6,622.50 กิโลจูลต่อกิโลกรัม และค่าความร้อนต่อมวลของถ่านไม้ ยูคาลิปตัสเฉลี่ย 4,299.55 กิโลจูลต่อกิโลกรัม 137.94 142.96 142.96 140.45 142.96 117.88 125.40 135.43 137.94 135.43 0 50 100 150 200 1 2 3 4 5 พลังงานความร้อน (kJ) จํานวนครั้งที่ทดลอง (ครั้ง) พลังงานความร้อน ถ่านไม้มะขาม ถ่านไม้ยูคาลิปตัส อภิปรายผลการทดลอง จากการศึกษาเปรียบเทียบประสิทธิภาพเชิงพลังงานความร้อนระหว่างถ่านไม้มะขามและถ่านไม้ยูคาลิปตัส พบว่า การเปลี่ยนแปลงมวลระหว่างการเผาไหม้ของถ่านไม้มะขามมีอัตราการสูญเสียมวลเฉลี่ย 0.021 กิโลกรัม น้อยกว่าถ่านไม้ยูคาลิปตัส ที่สูญเสียมวลเฉลี่ย 0.030 กิโลกรัม อย่างเห็นได้ชัด ผลลัพธ์นี้สามารถอธิบายได้ด้วยลักษณะทางกายภาพของเนื้อไม้ โดยไม้มะขาม มีความหนาแน่น 850 กิโลกรัมต่อลูกบาศก์เมตร (The wood database, มปป) ส่งผลให้โครงสร้างคาร์บอนหลังผ่านกระบวนการ สลายตัวด้วยความร้อน (Pyrolysis) มีความสม่ำ�เสมอและทนทานต่อการเผาไหม้มากกว่า ในขณะที่ไม้ยูคาลิปตัสซึ่งเป็นไม้โตเร็วที่มี ความแข็งปานกลาง โดยไม้ยูคาลิปตัสในไทยมีค่าความหนาแน่น 520 - 684 กิโลกรัมต่อลูกบาศก์เมตร มีแนวโน้มที่จะเผาไหม้ได้ รวดเร็วและสูญเสียมวลเร็วกว่าในเงื่อนไขการทดลองเดียวกัน (คุณสมบัติของไม้ยูคาลิปตัสหลังการอบร้อน, กรมป่าไม้) ประสิทธิภาพในการทำ�ให้อุณหภูมิของน้ำ�เพิ่มขึ้นพบว่า ถ่านไม้มะขามมีอุณหภูมิหลังต้มเพิ่มขึ้นเฉลี่ยที่ 56.40 องศาเซลเซียส ซึ่ง สูงกว่าถ่านไม้ยูคาลิปตัสที่มีอุณหภูมิเฉลี่ยเพิ่มขึ้นที่ 52.00 องศาเซลเซียส ความแตกต่างนี้สอดคล้องกับทฤษฎีค่าความร้อนของเชื้อเพลิง และงานวิจัยของ Azevedo, 2025 และ Nogueira, 2025 ที่ระบุว่าคุณภาพของถ่านไม้ขึ้นอยู่กับปริมาณคาร์บอนคงตัว (Fixed Carbon) และค่าความร้อน (Calorific Value) ซึ่งถ่านไม้มะขามมีค่าความร้อนต่อมวลสูงกว่าจึงสามารถปลดปล่อย พลังงานออกมาได้เข้มข้นกว่า กระบวนการถ่ายเทพลังงานความร้อนไปสู่น้ำ�สอดคล้องกับทฤษฎีการถ่ายโอนความร้อน (Heat Transfer) ทั้งในรูปแบบ การนำ� การพา และการแผ่รังสี โดยปริมาณความร้อนที่ของเหลวได้รับจะแปรผันตรงกับพลังงานจากแหล่งกำ�เนิด การที่ถ่านไม้ มะขามให้ความร้อนที่เสถียรและต่อเนื่องมากกว่าทำ�ให้การถ่ายเทพลังงานเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุดซึ่งสนับสนุนข้อเสนอของ Perera, 2024 ในการเลือกใช้ชนิดไม้ที่เหมาะสมเพื่อเพิ่มความคุ้มค่าและประสิทธิภาพในการผลิตพลังงานทดแทน