IPST262

ปีที่ 54 ฉบับที่ 262 กันยายน - ตุลาคม 2569 | 19 แนวทางการนำ�แบบสังเกตไปใช้ • เวลาที่ใช้ในการประเมินรายบุคคลคือประมาณ 15 - 20 นาที/คน • สไลด์ตัวอย่างสามารถเลือกได้ตามบทเรียน เช่น สไลด์ลำ�ต้นพืช ตัดตามขวาง สไลด์การแบ่งเซลล์ หรือสไลด์ตัวอักษร • ก่อนเริ่มครูควรตรวจสอบความพร้อมของกล้องจุลทรรศน์ และ เตรียมกล้องดังนี้ วางกล้องจุลทรรศน์ในตำ�แหน่งที่ใช้งานได้สะดวก ปิดเครื่อง และปรับแสงอยู่ระดับต่ำ�สุด เลนส์ใกล้วัตถุอยู่ที่กำ�ลังขยาย 4x แท่นวางวัตถุอยู่ต่ำ�สุด จัดสไลด์ไว้ในกล่องสไลด์ ข้อควรระวังในการสังเกตทักษะ ถ้าสังเกตว่านักเรียนกำ�ลังจะทำ�ให้เกิดความเสียหายกับกล้อง เช่น หมุนผ่านเลนส์ 100x โดยไม่ตั้งใจ ใช้ปุ่มปรับภาพหยาบกับเลนส์ 40x ทำ�ให้เลนส์ชนสไลด์ ให้หยุดนักเรียนทันที แล้วให้ดำ�เนินการขั้นต่อไป โดย หลีกเลี่ยงการชี้นำ�โดยตรง กล้องจุลทรรศน์เป็นอุปกรณ์พื้นฐานในวิชาชีววิทยา ปฏิบัติการ ในชั้นเรียนชีววิทยาที่ใช้กล้องจุลทรรศน์ใช้แสงเชิงประกอบมีทั้งการศึกษา โครงสร้างของเซลล์พืชและเซลล์สัตว์ การศึกษาเนื้อเยื่อพืช โดยเป็นการ สร้างประสบการณ์การเรียนรู้จากการลงมือปฏิบัติ ได้เรียนรู้จากการรวบรวม หลักฐานจริง รวมทั้งฝึกการทำ�งานอย่างเป็นขั้นตอน แต่การใช้กล้องจุลทรรศน์อย่างถูกต้องไม่ใช่เรื่องง่ายสำ�หรับ นักเรียนทุกคน แบบสังเกตทักษะการใช้กล้องจุลทรรศน์ได้พัฒนาและ ปรับปรุงจากการทดลองใช้จริงกับนักเรียน ไม่ว่าจะเป็นครูมือใหม่ Azubuike, A. & Azubuike, A. S. (2014). Students’ Common Difficulties in Manipulating Microscope Selected Schools in Kano State, Nigeria. Creative Education, 5 (13): 1125–1131. https://doi.org/10.4236/ce.2014.513127. Eidesen, P. B. & Bjune, A. E. & Lang, S. I. (2023). “Show Me How to Use a Microscope” - The Development and Evaluation of Certification as Direct Assessment of Practical Lab Skills. Ecology and Evolution, 13 (10): e10592. https://doi.org/10.1002/ece3.10592. นันทยา อัครอารีย์ ขวัญชนก ศรัทธาสุข และปุณยาพร บริเวธานันท์. (2567). การศึกษาประสิทธิภาพของสื่อ Virtual Microscope ในการใช้ประกอบการเรียนเรื่องวิธีการใช้กล้องจุลทรรศน์ ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย ด้วยวิธี Simulation-based Learning (รายงานวิจัยภายในไม่ได้ตีพิมพ์). สาขาเคมีและชีววิทยา. กรุงเทพมหานคร: สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยี. สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กระทรวงศึกษาธิการ. (2568). หนังสือเรียนรายวิชาเพิ่มเติมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชีววิทยา ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 เล่ม 1 ตามผลการเรียนรู้ กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และ เทคโนโลยี (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 . พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ สกสค. ลาดพร้าว. บรรณานุกรม หรือครูมากประสบการณ์ แบบสังเกตนี้จะช่วยให้การจัดปฏิบัติการ ใช้กล้องจุลทรรศน์ในชั้นเรียนมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น เปิดโอกาสให้ครู ได้ให้คำ�แนะนำ�อย่างตรงจุด และยังเป็นคู่มือที่ช่วยให้ครูมองเห็นขั้นตอน การลงมือปฏิบัติของนักเรียนได้อย่างเป็นระบบ