IPST262

ปีที่ 54 ฉบับที่ 262 กันยายน - ตุลาคม 2569 | 21 การประชุม NARST คืออะไร และมีอิทธิพลอย่างไรต่อโลกวิทยาศาสตร์ ศึกษา National Association for Research in Science Teaching หรือ NARST เป็นองค์กรระดับโลกที่มุ่งมั่นพัฒนาการสอนและการเรียนรู้ด้าน วิทยาศาสตร์ผ่านการวิจัย และในปี ค.ศ. 2026 ได้มีการจัดประชุม NARST 2026 Annual International Conference ซึ่งเป็นเวทีวิชาการระดับนานาชาติ ด้านการวิจัยการศึกษาวิทยาศาสตร์ที่ได้รับการยอมรับในระดับโลก โดยในปีนี้ จัดขึ้นระหว่างวันที่ 19 - 22 เมษายน พ.ศ. 2569 ณ เมือง Seattle ประเทศ สหรัฐอเมริกา ทั้งนี้ NARST มีบทบาทสำ�คัญในการขับเคลื่อนองค์ความรู้ งานวิจัย และทิศทางการพัฒนาการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ การประชุมวิชาการ ประจำ�ปีของ NARST จึงไม่ได้เป็นเพียงเวทีนำ�เสนอผลงานวิจัยทั่วไป แต่ถือเป็นพื้นที่กำ�หนดทิศทาง (Agenda-Setting Space) ของวงการ วิทยาศาสตร์ศึกษาโลกที่นักวิจัย นักการศึกษา ผู้กำ�หนดนโยบาย และ สถาบันผลิตครูจากหลากหลายประเทศใช้แลกเปลี่ยนข้อค้นพบ แนวคิด และ ประเด็นท้าทายใหม่ๆ ทางการศึกษา นอกจากนี้ งานวิจัยและแนวคิดจำ�นวนมากที่กลายเป็นฐานสำ�คัญ ของวิทยาศาสตร์ศึกษาในปัจจุบัน ล้วนมีจุดเริ่มต้นหรือถูกผลักดันผ่านเวที NARST ไม่ว่าจะเป็นแนวคิดเรื่อง Nature of Science (NOS), Inquiry- based Learning, Scientific Argumentation, STEM Education, Socio-scientific Issues, Equity in Science Education ตลอดจน งานด้านการพัฒนาครูวิทยาศาสตร์ กล่าวได้ว่า หลายแนวคิดที่ภายหลัง ถูกนำ�ไปใช้ในหลักสูตรระดับชาติ กรอบการประเมินนานาชาติ เช่น PISA หรือแนวทางการพัฒนาครูในหลายประเทศมักเริ่มต้นจากการถกเถียงและ พัฒนาองค์ความรู้ภายในชุมชนวิชาการของ NARST ก่อนเสมอ บทความฉบับนี้จึงไม่ได้มุ่งสรุปกิจกรรมหรือหัวข้อการประชุม ทั้งหมด หากแต่ต้องการถอดบทเรียนจากประสบการณ์การเข้าร่วม NARST 2026 โดยชวนให้ผู้อ่านมองภาพการเปลี่ยนผ่านของวงการ วิทยาศาสตร์ศึกษาโลก และย้อนกลับมาตั้งคำ�ถามต่อทิศทางงานวิจัยและ การจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ของประเทศไทยในปัจจุบัน ภาพรวมประเด็นการวิจัยและการเปลี่ยนผ่านของการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ หากพิจารณาภาพรวมของงานวิจัยที่นำ�เสนอใน NARST 2026 จะเห็นได้ว่า ประเด็นที่วงการวิทยาศาสตร์ศึกษาให้ความสนใจไม่ได้จำ�กัด อยู่เพียงการเรียนรู้เนื้อหาของผู้เรียนเท่านั้น แต่ยังครอบคลุมถึงการพัฒนาครู มิติทางสังคมและวัฒนธรรม เทคโนโลยี ตลอดจนสิ่งแวดล้อมและ ความยั่งยืน จากรายการนำ�เสนอทั้งหมด 383 รายการ แบ่งเป็น 15 Strand พบว่า งานด้านการศึกษาของครูมีสัดส่วนโดดเด่นที่สุด ทั้งนี้ เมื่อรวม Strand 7 การศึกษาของครูก่อนประจำ�การ และ Strand 8 การศึกษาของครูประจำ�การ มีจำ�นวน 89 รายการ หรือร้อยละ 23.2 ของทั้งหมด ขณะเดียวกัน Strand 11 ซึ่งครอบคลุมประเด็นทางวัฒนธรรม สังคม และเพศภาวะ มีจำ�นวนสูงถึง ร้อยละ 12.3 ใกล้เคียงกับงานด้านเทคโนโลยีเพื่อการสอน การเรียนรู้ และ การวิจัยใน Strand 12 ซึ่งมีจำ�นวนร้อยละ 10.4 ส่วนงานด้านสิ่งแวดล้อมและ ความยั่งยืนใน Strand 14 มีจำ�นวน 29 รายการ หรือร้อยละ 7.6 การกระจายตัว ของประเด็นวิจัยดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า วิทยาศาสตร์ศึกษาในปัจจุบัน กำ�ลังขยายขอบเขตจากคำ�ถามเกี่ยวกับสิ่งที่ผู้เรียนควรรู้ไปสู่การพิจารณา ว่าใครมีส่วนเกี่ยวข้องกับการเรียนรู้ การเรียนรู้เกิดขึ้นภายใต้บริบทใด และ วิทยาศาสตร์ควรตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงของสังคมและโลกอย่างไร ดังแสดงในภาพ 1 การเปลี่ยนผ่านดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าเนื้อหาวิทยาศาสตร์ กำ�ลังหมดความสำ�คัญ แต่หมายถึงการตั้งคำ�ถามที่มีความลึกซึ้งขึ้น เช่น เนื้อหาที่เป็นความรู้เฉพาะเรื่อง (Topic- Specific Content Knowledge) ตามกรอบแนวคิดการผนวกความรู้ร่วมกับวิธีการสอน (Pedagogical ภาพ 1 ภาพรวมประเด็นวิจัยใน NARST 2026 สะท้อนการขยับของวิทยาศาสตร์ศึกษาระดับโลกไปสู่ประเด็นความเสมอภาคของการศึกษา การเรียนรู้ของครู เทคโนโลยี AI และประเด็นความยั่งยืน